Eraserhead

Eraserhead David Lynch (VS 1976)
Taal: Engels, ondertitels: Nederlands
90 min

David Lynchs lange speelfilmdebuut Eraserhead (1976) is gerestaureerd door het Museum of Modern Art in New York. ‘De Citizen Kane van de horrorfilm’ is opnieuw te zien, in het jaar dat de film zelf inmiddels 35 jaar oud is en zijn illustere maker 65 is geworden. Eraserhead, uitgebracht door EYE, is een afdaling in de donkerste krochten van de menselijke verbeelding en verdient met recht het predicaat cult.
‘Het fenomenale debuut van David lynch’, ‘…een waanzinnig getalenteerd filmmaker en Eraserhead is een van die films die je gezien moet hebben. Geen excuus.’ ***** (Cinema.nl)

In Eraserhead (1976) wordt Henry Spencer, een labiele, vreemde jongeman met een excentrieke bos haar, tot een huwelijk gedwongen nadat hij zijn vriendin zwanger heeft gemaakt. Het gezinnetje betrekt een appartement in een postapocalyptische industriële omgeving; het kind blijkt een gruwelijk, nauwelijks menselijk creatuur dat ononderbroken huilt. Ten einde raad verlaat de moeder het jonge gezinnetje, waarna zich tussen vader en de mutant een bizarre, groteske band ontwikkelt.

Knacks Filmencyclopedie sprak van ‘weerzinwekkende gruwel’, de Motion Picture Guide beschouwde de film als een belangwekkende verkenning van ‘de verontrustende zaken die we meestal wegstoppen, maar die wel degelijk aanwezig blijken in ons meubilair, onder het bed of achter de radiatoren van de verwarming’. Schokkend Nieuws noemde het ‘de Citizen Kane van de horrorfilm’. Lynchs nachtmerrieachtige lange speelfilmdebuut verdient met recht het predicaat cult. Het is een afdaling in de donkerste krochten van de menselijke verbeelding. En een ode aan de dramaturgische kracht van een kippenpoot die een geheel eigen leven lijkt te leiden.

Eraserhead is, in samenspraak met Lynch, onlangs gerestaureerd door het Museum of Modern Art in New York, en is vanaf 15 september in al zijn groezelige glorie te bewonderen als 35mm-zwartwitfilm, in het jaar dat de film zelf inmiddels 35 jaar oud is en zijn illustere maker 65 is geworden. Bij het weerzien van zijn speelfilmdebuut was de sfinxachtige Lynch met geen stok te bewegen om de film te duiden, precies zoals in 1976.

Ontstaansgeschiedenis
In het interview dat Lynch geeft op de dvd van Eraserhead schetst hij de ontstaansgeschiedenis van zijn film. Het begon allemaal in 1971 met een 22 pagina’s lang schrijfsel dat volgens Lynch niet echt een script kon worden genoemd. In juni 1972 begon hij met draaien. Alle opnamen vonden ’s nachts plaats doordat iedereen overdag moest werken om geld te verdienen. Na een jaar draaien was het budget op, waarna Jack Fisk en Sissy Spacek de film sponsorden. Lynch woonde die jaren on and off in de stallen van het American Film Institute (AFI), een kapitale villa met 55 kamers in Beverly Hills. Hij sliep in de kamer die in de film ‘Henry’s room’ is. Alle interiors zijn gefilmd op het AFI, alle exteriors in downtown L.A. Een jaar nadat hij de stallen moest verlaten voltooide hij in 1976 Eraserhead, die op 19 maart 1977 in première ging. Vlak daarna verwijderde hij tijdens de hermontage 20 minuten film, waarvan veel verloren is gegaan.

In Nederland werd Eraserhead pas voor het eerst uitgebracht in 1983, nadat het publiek kennis had kunnen nemen van zijn tweede film The Elephant Man. Eraserhead werd ook hier een cultsucces in de filmtheaters, maar de laatste vijftien jaar is de film niet meer te zien geweest. Daar komt nu verandering in met de uitbreng van de gerestaureerde kopie door EYE en de dvd-uitbreng door de Filmfreak. De heruitbreng is het resultaat van een in 2000 door Lynch zelf uitgevoerd restauratieproces bij het MoMA, waarbij de film beeld voor beeld is schoongemaakt, gerestaureerd en geremasterd, zodat hij nu weer in de best mogelijke beeld- en geluidskwaliteit is te zien. 

Pers
***** (Cinema.nl), ***** (VPRO-gids), **** NRC

Printervriendelijke versie

Delen |