Collectieblog

  • Archief familie Kinsbergen: een leven in film en theater

    donderdag 7 mei 2015

    In EYE is kort geleden een interessant archief ontsloten over de familie Kinsbergen, wiens geschiedenis nauw verbonden was met de vroege film- en theaterwereld. Dochter Coba was op latere leeftijd bevriend geraakt met de vermaarde filmhistoricus en vroege film-verzamelaar Geoffrey Donaldson (aan wie nu ook een klein museum is gewijd). Via hem is het archief uiteindelijk bij EYE terechtgekomen. 

    Jacoba Helena (Coba) Kila-Kinsbergen (1895-1985) begon al als klein meisje met toneelspelen. In 1913 kreeg ze een contract bij de net opgerichte Haarlemse Filmfabriek Hollandia. 

    Tijdens de Eerste Wereldoorlog vormde zij een dansduo 'Kitty en Teddy' met haar toenmalige verloofde en collega-acteur Theo Frenkel Jr. In 1918 kwam echter een einde aan zowel het dansduo als hun verloving. Frenkel zou enkele jaren later met Lily Bouwmeester trouwen. Op de publiciteitskaart hiernaast is Coba met haar eerste echtgenoot Eduard IJdo te zien in de film Het circusmeisje in 1922. Coba zou met de komst van de geluidsfilm als een van de eerste Nederlandse artiesten vanaf het witte doek in het Nederlands een bioscooppubliek toezingen.

    Na de bevrijding leidde ze met haar tweede echtgenoot John Kila met groot succes het Haagse theater ‘De Kleine Comedie’, totdat het gebouw moest worden afgebroken in 1954. Volgens Donaldson was dit een zware slag, die Coba nooit heeft kunnen verwerken. Daarna trok zij zich volledig uit de artiestenwereld terug.

    Haar acteertalent had ze zeker geërfd van haar moeder, Francisca Catharina Kinsbergen-Rentmeester (1873-1938), die ook in theater en film te zien was. Catharina was lid van het gezelschap Gebr. A. van Lier  en speelde ondertussen ook in de Salon des Variétés. In films speelde zij in de jaren 1910 (waaronder de Oorlog en Vrede-trilogie van Maurits H. Binger). Op deze publiciteitsfoto uit 1911 poseert ze met Eduard Jacobs in een exotisch decor in de film Amsterdam op hol!

    Ook Coba's vader Solomon (Sol) J. Kinsbergen (1867 – 1956) hield van de bühne. Hij was musicus en kapelmeester en trad ook op in theaters. In de jaren tien was hij directeur van het Amsterdamse Panopticum, een wassenbeeldenfabriek en -museum, waarin vanaf 1912 ook een theater huisde. In 1915 werd dit theater omgedoopt tot Centraal-Theater, zijn eerste bioscoop in Amsterdam. Later zou hij ook in Den Haag de bioscoop het Passage-theater oprichten. 

    In het archief is over alle drie de gezinsleden interessant materiaal te vinden, waaronder plakboeken van Coba en knipselboeken over het Panopticum. 

    archief, Zwijgende film, Eerste Wereldoorlog, Geoffrey Donaldson Instituut, Nederlandse film
  • Marcel Perez: misschien wel de beste vergeten filmkomiek

    donderdag 26 februari 2015

    Onlangs is er een boek uitgekomen over de vergeten acteur en regisseur uit de zwijgende filmperiode: Marcel Perez (1884, Madrid, 1929, L.A.). Steve Massa, een historicus gespecialiseerd in zwijgende komedies, brengt hem hierin weer tot leven. Wie veel films heeft gezien uit de Desmet collectie is deze komiek zeker een keer tegengekomen, want hij speelde in een groot deel van de films uit die tijd. In Italië is hij bekend als Robinet, het karakter dat hij in 150 Italiaanse films speelde. Hij begon zijn carrière als circusclown in Parijs en speelde tussen 1900 en 1928 in meer dan 200 korte films. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vertrok hij naar Amerika, waar hij in de Bungles-komedies speelde.
     

    Samen met Max Linder vormde hij een van de schakels tussen de Europese en Amerikaanse stille films.  Inmiddels is hij in de vergetelheid geraakt, door het schaarse aantal films dat er van hem over is. De enorme hoeveelheid artiesten- en bijnamen waarmee hij door de filmkomediewereld fladderde, zoals Marcel Fabre, Michel Fabre, Fernandea Perez, Tweedy en zijn bekendste, Robinet, maakte het de onderzoekers echter ook niet makkelijk. Massa schetst de levens- en carrièreloop van Perez, die samenviel met de opkomst van de filmkomedie. Daarnaast bevat het boekje ook een groot aantal zeldzame filmfoto's.

    Op de cover is een affiche te zien van de film Robinet automobilista miope (Robinet bijziende chauffeur, 1914, Marcel Fabre, Italië) uit de EYE-collectie, ontworpen door het Italiaanse atelier Butteri.

    In samenwerking met EYE is ook de DVD The Marcel Perez Collection verschenen, met een keuze uit de Italiaanse Robinetfilms (Uit de Desmetcollectie van EYE) en de Amerikaanse films van Perez (uit het archief van de Amerikaanse Library of Congress). De films zijn door Ben Model, een van Amerika's bekendste muzikaal begeleiders van stille films, voorzien van muziek. De DVD is evenals het boek te koop in de EYE Shop en op Amazon.

    Voor wie nu al iets van Perez wil zien, is  hier een stukje te bekijken van de science fictionfilm The Extraordinary Adventures of Saturnino Farandola, die hij aan het begin van zijn carrière regisseerde en waar hij ook in meespeelde.

    affiche, Zwijgende film, archief Desmet
  • Affiche Salammbô in het Rijksmuseum van Oudheden

    donderdag 29 januari 2015


    Affiche 1925, ontwerp Frans Bosen
    In de grote tentoonstelling Carthago in het Rijksmuseum van Oudheden is dit filmaffiche uit de collectie van EYE te zien.

    In de tentoonstelling wordt aandacht besteed aan de beeldvorming van Carthago in de moderne media. De roemruchte havenstad lag aan de kust van het huidige Tunesië en was waarschijnlijk in de negende eeuw voor Christus gesticht door de Feniciërs. Nu zijn er alleen ruïnes over. Carthago is bekend van de Punische oorlogen met het Romeinse Rijk, waarvan senator Cato de Oude naar verluidt steevast elke redevoering besloot met de uitspraak: "Overigens ben ik van mening dat Carthago moet worden verwoest." Zo geschiedde ook: Carthago zou door de Romeinen met de grond gelijk worden gemaakt.

    Salammbô is  een stille film uit 1925 van Pierre Marodon op basis van de historische roman van Gustave Flaubert uit 1862. Dit boek vestigde de reputatie van Carthago als een rijk waar wreedheid en losbandigheid hoogtij vierden. Het gaat over de liefde van de mooie Carthaagse priesteres Salammbô, die is opgesloten in een paleis, voor de huursoldaat Matho. De verleidelijke magie van een betoverde sluier wordt hen fataal. 

    De film was gemaakt voor een grootse première in het Opéra Garnier in Parijs en alles werd dan ook uit de kast gehaald om er een waar spektakel van te maken. De geweldige kostuums, exotische decors, beroemde filmsterren als Jeanne de Balzac, Victor Vina en Rolla Norman in de hoofdrollen en de meesterlijke filmsymphonie van Florent Schmitt konden helaas de zeer matige kwaliteit van de film niet verbloemen. Critici en kijkers haakten af vanwege het incoherente verhaal. De film ging al na vijf voorstellingen uit de roulatie, waarna hij in een zwart gat van vergetelheid verdween. Door de herontdekking van de meer dan twee uur durende symphonie van Schmitt, die wel alom geprezen wordt, werd hij 66 jaar na de première weer vertoond met orkest in dezelfde opera.

    Een pagina uit het weekblad Cinema & Theater uit 1926
     
    De maker van het affiche was de Nederlandse graficus en reclameontwerper Frans Bosen (1891-1949), waarvan EYE nog meer affiches in haar collectie heeft. Opvallend zijn de heldere kleuren en vormen, die hij verkreeg door het toepassen van linoleumsnede in plaats van de meer bewerkelijke steendruktechniek die toen gebruikelijk was bij affiches. EYE bezit een grote collectie van zijn werk, waarvan een groot deel opgeslagen lag in de school in Haarlem waar hij tekenles gaf.  Alle EYE-affiches van Bosen zijn gedigitaliseerd en te vinden op de website Geheugen van Nederland.



    Frans Bosen, affiche, Zwijgende film
  • Affiches EYE in Londen

    dinsdag 29 april 2014

    Bij de boekpresentatie van het door Giorgio Bertellini samengestelde Italian Silent Cinema: A Reader (John Libbey, 2013) tijdens de Sony World Photography Awards Exhibition at Somerset House, London zullen  van 1 t/m 18 mei reproducties te zien zijn van twee affiches uit de Desmet collectie. In het boek ook twee essays van de hand van Ivo Blom.
    Het betreft de films Robinet chauffeur miope (ontwerp: Atelier Butteri) en Kri Kri s'improvvisa cameriere van ontwerper Romeo Marchetti.


    affiche, Zwijgende film, Jean Desmet, Ivo Blom
  • Affiches uit de jaren twintig nieuw in de collectie

    maandag 18 maart 2013

    Recentelijk heeft EYE drie belangrijke aanvullingen op de affichecollectie binnengehaald. Twee affiches van films van de produktieve regisseur Theo Frenkel sr., van de films Cirque Hollandais (1924) en De Cabaret-prinses (1925), beide van de hand van de ontwerper L. Bub (geen nadere gegevens van bekend).
    Van Frenkel's films was tot nu toe het affiche voor Het Proces Begeer het enige in collectie.
    Van de unieke ontwerper Frans Bosen daarentegen bezit EYE een grote verzameling, waarin echter het affiche van de verloren gegane Alex Benno-film Oranje Hein (1925) ontbrak. De strakke linoleumdruk met het portret van Johan Elsensohn is een typisch voorbeeld voor het werk van Bosen.



    Alex Benno, Frans Bosen, Theo Frenkel sr., Johan Elsensohn, Emmy Arbous, L. Bub, Louis Bouwmeester, affiche, Zwijgende film