Collectieblog

  • Saul Bass affiches tentoongesteld in EYE

    donderdag 21 januari 2016

    De Amerikaan Saul Bass (1920-1996) is een van de beroemdste grafische ontwerpers van de 20ste eeuw. Hij ontwierp markante symbolen op allerlei gebied voor bijv. Minolta, United Airlines en Kleenex. Hij is vooral wereldberoemd en blijvend populair om zijn treffende filmtitelsequenties en filmaffiches. Zijn titelsequenties zijn een samenvatting van de film in enkele minuten, zijn affiches een samenvatting van de titelsequentie in een enkel beeld, vaak met hetzelfde symbool.

    EYE heeft nu een kleine tentoonstelling met 16 affiches van Saul Bass, die twintig jaar geleden overleed. Er bestaat geen complete catalogus van zijn filmaffiches die vaak niet zijn gesigneerd (van deze 16  zijn er slechts 5 gesigneerd), deels omdat maatschappijen zijn gestileerde werk afkeurden en veranderden, zoals toevoeging van stills aan THE MAN WITH THE GOLDEN ARM. Op het affiche voor ROSEBUD resteert van Bass’ ontwerp slechts de titel plus een vuist met mes. Toeschrijving van zijn ongesigneerde werk blijft ook voor zijn biografen een uitdaging. Er is vooral verwarring over films waarvoor hij alleen titelsequenties ontwierp maar geen affiche zoals PSYCHO en WEST SIDE STORY. 
    Zijn grafische filmaffiches hebben een krachtige en heldere stijl met soms slordige letters en tot de essentie teruggebrachte lijnen en figuratieve symbolen in weinig tinten met monochrome vlakvulling (vaak rood zoals hier bij 9 exemplaren) ogenschijnlijk kinderlijk eenvoudig maar trefzeker en onnavolgbaar. Sommige symbolen werden een icoon voor bepaalde films, zoals het lichaam uit ANATOMY OF A MURDER of de arm uit THE MAN WITH THE GOLDEN ARM en veel ander werk vooral voor regisseur Otto Preminger (hier vertegenwoordigd met 9 affiches). Handen werden Bass’ bekendste motief voor talloze titels (hier 8 exemplaren).

    EYE toont onder meer beroemde affiches als VERTIGO (met spiraalvorm voor duizelingen van de hoofdpersoon met hoogtevrees), ANATOMY OF A MURDER (met losse lichaamsdelen), THE MAN WITH THE GOLDEN ARM (met verwrongen arm van de verslaafde hoofdpersoon), ADVISE AND CONSENT (het opengeklapte Capitool onthult geheimen). VERTIGO is bij uitzondering een re-issue uit 1996 want een eerste druk hiervan ontbreekt in de EYE collectie en is nu zeldzaam en daarom zeer prijzig.

    Jan-Hein Bal

     

    Saul Bass, affiche
  • Affiches EYE in tentoonstelling Magnum on Set

    donderdag 22 oktober 2015

    Liz Taylor op de set in Suddenly Last Summer (1959),
    foto Burt Glinn

    Met zijn nieuwe film Life portretteert fotograaf en filmmaker Anton Corbijn de vriendschap tussen Magnumfotograaf Dennis Stock met het jong overleden filmicoon James Dean. Dat Stock samen met velen van zijn collega’s van het beroemde Parijse fotoagentschap veel op filmsets rondliep en daarmee een fascinerend inkijkje gaf achter de schermen van die glamourwereld, is te zien in de tentoonstelling Magnum On Set in het Gemeentemuseum Helmond. EYE stelde hiervoor enkele filmaffiches beschikbaar.

    De jaren vijftig en zestig waren de hoogtijdagen van de stillfotografie in Hollywood. Voor films als The Seven Year Itch (1955), Rebel without a Cause (1955), Zabriskie Point (1970) en Planet of the Apes (1968) werden Magnumfotografen voor grote bedragen ingehuurd. De opnames van The Misfits (1961) werden zelfs door negen fotografen vastgelegd.

    James Dean en Natalie Wood op de set van Rebel Without a Cause (1955), foto Dennis Stock

    De Magnumfotografen konden met hun artistieke blik bijzondere foto’s maken, met name op momenten tussen de opnames door, waar de filmsterren zoals Marilyn Monroe, Buster Keaton, Elizabeth Taylor en Romy Schneider ongedwongen ‘gevangen’ konden worden. Vanaf de jaren zeventig kwam hier een einde aan door de komst van vaste stillfotografen in dienst van de filmmaatschappijen.

    Affiche Rebel Without a Cause (Nicholas Ray, VS, 1955)

    Magnum Photos werd in 1947 opgericht door Robert Capa en onder andere Henri Cartier-Bresson. Capa opende ook de deuren naar de Hollywoodsets, waar hij al in de jaren veertig was beland door zijn vriendschap met John Huston en affaire met Ingrid Bergman. 

    Er hangen in totaal maar liefs 18 affiches van EYE in de expositie, waaronder deze hiernaast van de legendarische James Deanfilm Rebel Without a Cause. Naast wegdromen bij de glamoureuze foto’s en filmposters kun je je in de tentoonstelling ook in comfortabele bioscoopstoelen nestelen voor een filmklassieker.
    still, affiche
  • Affiches Antonioni in EYE

    donderdag 1 oktober 2015

    Dat affiches ware kunstwerken kunnen zijn, toont de affichetentoonstelling rondom de filmzalen van EYE, die aansluit bij de expositie over Michelangelo Antonioni. Er is een selectie gemaakt uit de grote collectie van EYE, waarin de mooiste en meest opvallende vormgeving zijn gekozen. Curator Soeluh van den Berg stelde deze samen.

    In veel Europese landen werd vroeger voor nieuwe films een affiche gemaakt in de eigen taal en vormgeving. Daardoor zijn in deze selectie bijvoorbeeld meerdere affiches te zien van La Notte, die totaal verschillend zijn. "Daar had Antonioni zelf  meestal weinig bemoeienis mee," aldus Van den Berg. "Voor het Franse affiche van l'Avventura is wel letterlijk het oorspronkelijke Italiaanse gekopieerd, alleen de taal is veranderd. Dit heeft echter verrassend genoeg juist een traditionele vormgeving, dat eigenlijk niet echt past bij de moderne stijl van Antonioni."

    Affiche l'Avventura

    De Oost-Europese affiches, waaronder die uit Polen en Tsjechië, sluiten meer aan bij de eigenzinnige blik van de regisseur. Met name Polen is goed vertegenwoordigd in EYE's affichecollectie door een ruil met het Poolse filmarchief in de jaren zestig. "Dit affiche hieronder, de Poolse interpretatie van l'Avventura, was eerder ook te zien in de tentoonstelling The Quay Brothers' Universum vanwege de opvallende vormgeving, die sterk bij de belevingswereld van de broers aansluit. De ontwerper Jan Lenica (1928-2001) was heel beroemd en werkte ook veel met animatie."

    Affiche La Notte

    "Onderstaand Pools affiche van Waldemar Swierzy verbeeldt  met het felgekleurde rasterpatroon tegelijkertijd de fotografie en de sfeer in de swinging sixties, die beiden belangrijke thema's in de film zijn. Daarom is dit mijn favoriet. Het springt er echt uit tussen de andere Oost-Europese affiches in de collectie, die meestal vrij somber zijn met veel zwart en donkergrijs."
    Affiche Blow-Up

    In het westen was de vormgeving over het algemeen vrolijker en kleurrijker. Ironisch genoeg hadden ontwerpers in het Oostblok echter juist door het beperkend regime meer artistieke vrijheid in wat ze maakten, zo vertelt Van den Berg: "De communistische regeringen wilden zich afzetten tegen de westerse regimes, dus ze moedigden vormgevers aan om een eigenzinnige stijl te ontwikkelen. Daarnaast was er voor hen niet de druk om te conformeren aan de commerciële eisen van filmproducenten, zoals in het westen." Precies daardoor worden hun affiches juist nu bij ons in het westen zo bewonderd.

    De affiches en de tentoonstelling Michelangelo Antonioni-Il maestro del cinema moderno zijn nog tot en met 17 januari 2016 te zien.

    affiche
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Archive overload

    vrijdag 28 augustus 2015

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we hier deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.

    Om deze video te bekijken moet je cookies accepteren klik hier


    In de teaser Archive overload van Guusje Dekker worden verschillende stukken uit de collectie en het archief vertoond, om een indruk te geven van de enorme omvang van EYE's collecties. Guusje over de insteek van het filmpje: "Het beeld van een archief dat ik altijd voor ogen had, was een ruimte met grote eikenhouten boekenkasten en opbergmappen met een muffe geur van het stof. Dikke boeken met vergeelde bladen en dozen met oude kranten. Mijn idee van een archief was een opbergplek waar bijna niemand meer kwam, die verzorgd werd door een oude bibliothecaresse."

    Het archief bleek totaal anders te zijn dan ze verwachtte: "Mijn bezoek aan het EYE filmarchief heeft dit veranderd. Er staan zeker boeken en opbergmappen, maar het archief was juist erg levendig. Er waren veel mederwerkers van jong tot oud die hard aan het werk waren om het archief te ordenen en verzorgen. Graag wilde ik dat het archief net zo levendig overkomt als dat ik het aantrof. De 'oude look' heb ik gekozen om te benadrukken hoe lang het archief al bezig is met materiaal te verzamelen." 

    De stemmen in het filmpje zijn van Yvette Verweij (telefoniste) en tegenspeelster Roxana Van der Meulen. De voice over van Yvette Verweij werd opgenomen in HollandStudio's door Paul Van de Veerendonk. Kijk voor een uitgebreid overzicht van het werk van Guusje Dekker op haar website.

    EYE's animatiespecialist Mette Peters begeleidde het maakproces van alle St. Joost- teasers. Zij schreef eerder een interessant blogartikel over het belang van het conserveren van niet alleen animatiefilms zelf, maar ook het filmgerelateerde materiaal  zoals artwork (waaronder tekeningen en animatiepoppetjes) en documentatie. De varieteit aan materialen die voor dit soort films worden gebruikt, uiteenlopend van plastic, metaal, hout, textiel en gevonden objecten, die niet altijd even makkelijk houdbaar zijn- zoals te zien aan onderstaand poppetje- zorgt hierbij voor een grote uitdaging.
    Origineel artwork van Aladdin and the Magic Lamp (George Pal, NL, 1939). Poppetje van hout, metaal en waarschijnlijk synthetische materialen. Collectie EYE Filmmuseum. Copyright Philips Company Archives.







    AKV/St.Joost, publiciteitsmateriaal, affiche, archief, foto, animatie
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Angst voor het moderne

    donderdag 11 juni 2015


    Een groep  vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE.  In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm  kunnen worden gebruikt.

    Veel van de filmmakers hebben, om een indruk te krijgen van de veelzijdigheid van de  Filmgerelateerde Collecties, dit blog als vertrekpunt gebruikt. 


    Om deze video te bekijken moet je cookies accepteren klik hier






    In het filmpje Angst voor het moderne brengt Raymon Wittenberg drie affiches uit de jaren tien van de twintigste eeuw uit de collectie van EYE tot leven. Hierin zijn voor die tijd nieuwe vervoersmiddelen in actie te zien: een auto, trein en vliegtuig. Door in te zoomen op de gezichten van de inzittenden en omstanders, wordt de spanning en fascinatie benadrukt die de kracht en snelheid bij hen teweegbracht.

    Wittenberg maakte zelf 3D modellen van een auto, trein en vliegtuig die uit de 'affiches' vliegen. Op zijn blog brengt de maker uitgebreid het werkproces van dit filmpje in beeld.  Jeroen Buskes zette met spannende muziek de beelden kracht bij. Hieronder de drie gebruikte affiches:


    The Freight Train Drama (1912)





    L'Automobile della Morte (1912)


    Barrabas (1914)

     
    affiches, AKV/St.Joost, affiche, animatie
  • Tentoonstelling Sisi in Paleis Het Loo

    donderdag 23 april 2015


    Affiche van Sissi (Ernst Marischka, 1955, Duitsland) Collectie EYE

    Na de tentoonstelling over Grace Kelly is er in Paleis Het Loo wederom een grote tentoonstelling waarin film en beeldvorming een grote rol speelt: SISI, sprookje & werkelijkheid, over keizerin Elisabeth van Oostenrijk-Hongarije. Haar leven werd geromantiseerd in de beroemde Sissi-trilogie uit de jaren vijftig met Romy Schneider in de hoofdrol. In de expositie worden vele draden uit de kluwen van mythe, film en werkelijkheid die mede hierdoor is ontstaan rondom Sisi ontward.

    Het lijkt bijvoorbeeld vreemd dat Sisi met één s wordt gespeld, maar dit was haar echte bijnaam en zo ondertekende ze haar brieven aan intimi. De regisseur van de trilogie, Ernst Marischka, vond de schrijfwijze Sissi echter mooier, waardoor zij onder deze naam bekend is gebleven.

    Persfoto van Sissi (Ernst Marischka, 1955, Duitsland) Collectie EYE

    De filmtrilogie toont haar levensloop tot de kroning in Hongarije. Over de tweede helft van haar leven is daardoor veel minder bekend. Toch werd pas daarna haar leven echt dramatisch. De film Ludwig (Luchino Visconti, 1972, Italië), waarin Schneider een oudere Sisi speelt, geeft volgens Spliethoff  een meer realistisch beeld van Sisi's karakter. In 1898 doodde haar 30-jarige zoon Rudolf zijn geliefde en zichzelf. Elizabeth raakte daardoor in een depressie. Door een ongelukkige samenloop van omstandigheden werd ze negen jaar later door een Italiaanse anarchist vermoord in Genève.

    EYE heeft voor deze tentoonstelling foto's en affiches in bruikleen gegeven, waarvan enkele te zien zijn in dit artikel. Eén van de affiches is  uitvergroot als banner bij de ingang van het paleis opgehangen. Ook is er een bioscoopzaaltje ingericht waarin fragmenten uit de films in een loop worden vertoond. 

    Romy Schneider, affiche, foto
  • The Color Red

    zaterdag 28 maart 2015

    Affiches met een bijzondere rol voor de kleur rood zijn het eerste thema van een nieuwe opstelling in EYE, die dit weekend gepresenteerd wordt in het kader van het project "Cinema (R)evolutie". Het project behelst het meer zichtbaar maken van de (filmgerelateerde) collecties in het museumgebouw.
    De "affichegalerij" komt te hangen in de voorgang van zaal 2 en 3. Op een deel van deze wand waren eerder al kleine exposities te zien van affiches voor de films van Theo van Gogh en Alfred Hitchcock.

    Deze keer is het thema niet aan een zaalprogramma, tentoonstelling of persoon gelieerd, maar is het een idee dat ontstaan is vanuit de collectie zelf. Natuurlijk is de kleur rood een populaire kleur en is deze in talloze affiches gebruikt. Daarom kwamen ook alleen affiches in aanmerking waar deze kleur onmiddellijk als kleur in het oog sprong. Bovendien moest het ook een geslaagd totaal - ontwerp zijn en liefst ook een aantal voor het publiek bekende films en sterren bevatten. De aanleiding voor de opening van deze opstelling deze week is de conferentie "The Colour Fantastic: Chromatic Worlds of Silent Cinema", in EYE van 29 t/m 31 maart.
    Het was een groot plezier om met dit thema door de collectie te bladeren en 16 (oorspronkelijk 20) affiches uit te kiezen. Het resultaat bevat een breed scala aan landen van herkomst (Verenigde Staten, Cuba, Frankrijk, Duitsland, Sovjetunie, Polen, Denemarken en Nederland), werk van beroemde ontwerpers (o.a. Saul Bass, Mikhail Dlugach, Albert Hirschfeld, Waldemar Swierzy, Valdemar Christian Setoft, Pierre Etaix, Hans Hillmann en vanuit Nederland Jurriaan Schrofer, Frans Bosen en Dolly Rüdemann) en thema's.

    Sommige affiches hebben een overheersende rode kleurstelling (bijv. West Side Story, Mon Oncle), andere gebruiken de kleur juist om vanuit een rustige achtergrond een sterk accent te zetten (Harakiri, Les Amants).
    Bij de linoleumdruk affiches van Frans Bosen zijn de kleurvlakken vanzelf strak omlijnd (Don Q en Dante's Inferno), bij de Poolse affiches van Jan Mlodozeniec (Senso/Zwysty) en Waldemar Swierzy (Sunset Boulevard/Bulwar zachodzacego stonca) is de kleur rood een stevige achtergrond waaruit het met zwart en lichte kleuren geschilderde thema juist sterk naar voren kan komen.
    Saul Bass (Anatomy of a murder) en Hans Hillmann (Der General) zetten de kleur rood gewaagd tegenover een bijna vloekende oranje resp. paarse tint en gebruiken grote vlakken, daar waar de kleur rood in de jurken van Gloria Swanson (Manhandled/Maendenes moral), Rita Hayworth (Affair in Trinidad) en een onbekende Russische dame op het affiche van Bluzhdayushchie zvyozdy juist weer een bijna erotiserend accent is tegenover een divers gekleurde achtergrond.

    De affiches zullen in EYE 3 maanden te zien zijn en worden op de website van EYE getoond met de credits.
    Op Flickr is de gehele selectie van 20 te zien: klik hier
    Frans Bosen, Jan Mlodozeniec, Gloria Swanson, Rita Hayworth, Hans Hillmann, Saul Bass, Waldemar Swierzy, affiche, Dolly Rüdemann, Mikhail Oskarovich Dlugach
  • Komt dat zien! Affiche-expo in EYE Overamstel

    donderdag 12 maart 2015

     
    In de entreehal en de bibliotheek van EYE Overamstel wordt nu een selectie affiches getoond van iconische films uit de geschiedenis.

    Curator Soeluh van den Berg licht toe: 'Uit de doublurecollectie van de affiches is een keuze gemaakt op basis van vormgeving, formaat en niet in de laatste plaats belangrijke films. Daarbij is de diversiteit van de collectie goed terug te zien: bij de entree een replica van het beroemde Stenbergaffiche voor Pantserkruiser Potemkin (1925) naast het opvallende affiche voor Als twee druppels water (1963) vervolgens op de rolstellingen twee grote Franse affiches vergezeld van twee grote Italiaanse affiches, o.a van de films The Kid (1921) van Charlie Chaplin en Tristana (1970) van Luis Buñuel. Achterin de bibliotheek tenslotte vier kleine affiches die vooral de breedte van de collectie illustreren en een kleurrijke toevoeging aan deze studiezaal geven.'

    De affiches zijn tot de verhuizing naar het nieuwe Collectiecentrum in aanbouw in Noord te zien aan de Van Marwijk Kooystraat 14, bij metrostation Overamstel. De bibliotheek, met een grote collectie filmboeken, -tijdschriften, digitale bronnen en dvd's een niet te missen plek voor filmliefhebbers en onderzoekers, is toegankelijk op dinsdag en donderdag van 9:30 tot 17:00.

    affiche
  • Marcel Perez: misschien wel de beste vergeten filmkomiek

    donderdag 26 februari 2015

    Onlangs is er een boek uitgekomen over de vergeten acteur en regisseur uit de zwijgende filmperiode: Marcel Perez (1884, Madrid, 1929, L.A.). Steve Massa, een historicus gespecialiseerd in zwijgende komedies, brengt hem hierin weer tot leven. Wie veel films heeft gezien uit de Desmet collectie is deze komiek zeker een keer tegengekomen, want hij speelde in een groot deel van de films uit die tijd. In Italië is hij bekend als Robinet, het karakter dat hij in 150 Italiaanse films speelde. Hij begon zijn carrière als circusclown in Parijs en speelde tussen 1900 en 1928 in meer dan 200 korte films. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vertrok hij naar Amerika, waar hij in de Bungles-komedies speelde.
     

    Samen met Max Linder vormde hij een van de schakels tussen de Europese en Amerikaanse stille films.  Inmiddels is hij in de vergetelheid geraakt, door het schaarse aantal films dat er van hem over is. De enorme hoeveelheid artiesten- en bijnamen waarmee hij door de filmkomediewereld fladderde, zoals Marcel Fabre, Michel Fabre, Fernandea Perez, Tweedy en zijn bekendste, Robinet, maakte het de onderzoekers echter ook niet makkelijk. Massa schetst de levens- en carrièreloop van Perez, die samenviel met de opkomst van de filmkomedie. Daarnaast bevat het boekje ook een groot aantal zeldzame filmfoto's.

    Op de cover is een affiche te zien van de film Robinet automobilista miope (Robinet bijziende chauffeur, 1914, Marcel Fabre, Italië) uit de EYE-collectie, ontworpen door het Italiaanse atelier Butteri.

    In samenwerking met EYE is ook de DVD The Marcel Perez Collection verschenen, met een keuze uit de Italiaanse Robinetfilms (Uit de Desmetcollectie van EYE) en de Amerikaanse films van Perez (uit het archief van de Amerikaanse Library of Congress). De films zijn door Ben Model, een van Amerika's bekendste muzikaal begeleiders van stille films, voorzien van muziek. De DVD is evenals het boek te koop in de EYE Shop en op Amazon.

    Voor wie nu al iets van Perez wil zien, is  hier een stukje te bekijken van de science fictionfilm The Extraordinary Adventures of Saturnino Farandola, die hij aan het begin van zijn carrière regisseerde en waar hij ook in meespeelde.

    affiche, Zwijgende film, archief Desmet
  • Tentoonstelling Move on...! 100 jaar animatiekunst

    donderdag 5 februari 2015

    In KAdE in Amersfoort is vorige week de tentoonstelling Framestill uit de poppenfilm Philips Broadcast (George Pàl, 1938)Er zijn 50 films uitgekozen die als een soort canon de 100 jaar geschiedenis representeren. De Nederlandse animatiefilm krijgt een speciale plek in de spotlights, waaronder Philips Broadcast (George Pàl),  waarvan EYE een poppetje in bruikleen gaf voor de expositie. Van de film Pas à Deux (Gerrit van Dijk & Monique Renault) zijn er enkele tekeningen van EYE te zien. Verder behoren de Oscarwinnaar Father and Daughter (Michael Dudok de Wit) en Chase (Adriaan Lokman) tot de selectie. 

    Internationale films in de 'top 50' zijn Gertie The Dinosaur (Winsor McCay), La Linea (Osvaldo Cavandoli), Three Little Pigs (Walt Disney), Yellow Submarine (George Dunning), Meat Love (Jan Svankmajer), Betty Boop (Fleischer Bros.), The Hand (Jiri Trnka) en Oh Willy (Emma de Swaef & Marc James Roels). 

    Erik van Drunen en Mette Peters, oud-medewerkers van het opgeheven Nederlands Instituut voor Animatiefilm (NIAf), maakten de selectie. Mette Peters werkt nu als registrar bij de Filmgerelateerde Collecties van EYE, die zich heeft ontfermd over de animatiecollectie van het NIAf. Onder dit materiaal bevindt zich veel artwork en documentatie, zoals van Gerrit van Dijk.

    Naast de animatiefilms is er onder andere werk te zien van beeldende kunstenaars die op een bijzondere manier met animatie hebben gewerkt, waaronder Robbie Cornelissen, Eelco Brand, Martha Colburn en Sun Xun.


    Een tekening van de film Pas à deux (Gerrit van Dijk en Monique Renault, 1988)
    Op de website Dutch Vintage Animation zijn veel Nederlandse animatiefilmpjes te zien van Dollywood, de poppenfilmstudio van Joop Geesink en ook bijvoorbeeld van George Pal. 





    Nederlands Instituut voor Animatiefilm (NIAf), Gerrit van Dijk, affiche, George Pal, Joop Geesink, animatie

Pagina's