Collectieblog

  • Loet C. Barnstijn's Filmstad

    donderdag 17 september 2015

    EYE bezit een interessant archief over de filmpionier Loet C. Barnstijn en de door hem opgerichte studio Filmstad in Den Haag. Hij was een innovatieve ondernemer die de Nederlandse filmindustrie naar het model van de Amerikaanse filmstudio's wilde inrichten.

    Loet Barnstijn studio
    Loet C. Barnstijn, oftewel LCB zoals hij zich liet noemen, begon zijn carrière als bioscoopexploitant en filmdistributeur in de jaren tien en twintig, waarvoor hij op reis ging naar Amerika. Daar zag hij al in 1927 de komst van de eerste geluidsfilms en het geluidssysteem de Vitaphone. Gebaseerd hierop ontwikkelt hij zelf in Nederland de Loetafoon, waarmee hij met succes voorstellingen organiseert. De nieuwe ontwikkeling inspireert hem om zelf films te maken "met Nederlandse acteurs, die ons in onze eigen taal van het witte doek toespreken."

    Werkfoto LCB Filmstad

    Daarom besloot hij als co-producent de volkskomedie De Jantjes, waarvan de productie wegens geldgebrek was stilgelegd, uit het slop te helpen. De film werd een groot succes en met de twee ton die dit Barnstijn opleverde, opende hij zijn eigen filmstudiocomplex. Op Landgoed Oosterbeek in Wassenaar werd een monumentale villa uitgebreid met twee studiohallen, een montageruimte en een laboratorium. Alles was dus ter beschikking om volledige speelfilms te produceren.

    Bij de opening op 12 oktober 1935 waren 800 gasten aanwezig, onder wie Louis Lumière. De opnames van de eerste film, de elegante detective Het Mysterie van Mondscheinsonate waren toen al van start gegaan. De films hadden echter niet altijd het verwachte succes, maar Barnstijn, slimme zakenman als hij was, wist meer inkomsten te vergaren door de set (tegen betaling van 22 cent) open te stellen voor het publiek, dat massaal toestroomde.

    Cast en crew Merijntje Gijzen's Jeugd

    Er ontstond een levendige internationale gemeenschap in de filmstudio, van veelal uit Duitsland en midden-Europa gevluchte joodse filmvaklieden en regisseurs, waaronder Kurt Gerron. Na de Duitse inval kwam hier abrupt een einde aan en werden velen van hen opgepakt. De laatste oorlogsjaren werd de studio evenals filmstudio Cinetone in Amsterdam ingelijfd bij de Duitse filmproductiemaatschappij Ufa en werden er propagandafilms gemaakt. In 1944 viel het doek definitief, toen het complex werd vernietigd door een Britse V2-raket.

    Barnstijn was toen al vertrokken naar Amerika, waar hij verder werkte als filmverhuurder. In 1953 overleed hij in zijn woonplaats Great Neck, op Long Island. Van het studiocomplex staan nog enkele gebouwtjes overeind, waaronder de filmopslagruimte en het laboratorium. EYE heeft een aantal dozen met archivalia van Barnstijn's Filmdistributie en Filmstad Den Haag, waaronder een dagboek van A. Sauter, die bedrijfsleider was van Ufa Filmstad Den Haag in de oorlogsjaren, en veel foto's en krantenknipsels.

    archief, Loet C. Barnstijn, foto, werkfoto
  • Première Fietsen naar de maan

    vrijdag 19 juni 2015

    Johan Walhain in een still uit Fietsen naar de maan

    Op 28 juni gaat in EYE de gloednieuwe restauratie van Fietsen naar de Maan  uit 1963 in première. Deze speelfilm is een door de nouvelle vague geïnspireerd tijdsdocument van het volkse Amsterdam vlak voor de opmars van Provo en hippies, en vormde het debuut van Jeroen Krabbé. Het oorspronkelijke beeld-en geluidsnegatief van de bioscoopversie waarop de restauratie gebaseerd is, werd vorig jaar teruggevonden in het Stadsarchief Amsterdam.

    In de film van Jef van der Heyden spelen Bernhard Droog, Johan Walhain en Ton Lensink drie broers:  een politieman, een schroothandelaar en een kunstenaar. De drie vertegenwoordigen elk één van de eigenschappen van hun overleden vader, namelijk charmante onhandigheid, een artistieke aanleg en een speelse zakelijkheid. Hun worstelingen met het leven leiden tot allerlei tragikomische situaties. De fiets bepaalde toen ook al het stadsbeeld, en de titel symboliseerde volgens de regisseur destijds "het menselijke streven naar het onbereikbare".
    

    Regisseur Jef van der Heyden op de set bij Fietsen naar de maan


    Voor de binnenopnames werden decors gebouwd in de Amsterdamse filmstudio Cinetone (de huiskamers van twee van de broers en een kroeginterieur), maar de buitenopnames geven een mooi beeld van de sfeer in de stad.

    De film past in een beweging van jonge regisseurs met een klein budget die steeds meer op straat gingen filmen om het 'echte leven' te vangen. Dit werd toen mogelijk doordat de filmapparatuur lichter en goedkoper werd. Van der Heyden filmde (vaak met een verborgen camera) op vele plekken in de stad, onder andere het Waterlooplein en het Leidseplein.

    Het publiek interesseerde het echter niet; bij de meeste bioscopen werd hij na een week al uit de roulatie gehaald, en voor de recensenten kon de film de vergelijking met de Franse nouvelle vague niet doorstaan. De regisseur en de producent P. Hans Frankfurter raakten gebrouilleerd, waardoor de film later ook nooit op dvd of video is uitgekomen.

    Met terugwerkende kracht wordt nu de onschatbare waarde van de film ingezien en komt deze alsnog in een beperkte oplage uit op een dvd. Bij de première wordt deze uitgereikt en zijn Maartje van der Heyden en Guido Frankfurter, de kinderen van respectievelijk de regisseur en de producent (inmiddels beiden overleden) te gast evenals Michiel Kerbosch, die als 16-jarige in de film meespeelde.
    

     

    Aankondiging, uit het archief van P. Hans Frankfurter

    In de archieven van EYE bevindt zich een aantal still- en werkfoto's, evenals het scenario, publiciteitsmateriaal en enkele brieven van de regisseur. Een treffende terugblik op Fietsen naar de Maan is te vinden in een artikel in Ons Amsterdam van Harry Hosman, die werkt aan een boek over Amsterdam in de film:

    "Zelden gaf Amsterdam zich zo bloot in een Nederlandse speelfilm. De straten, de havens, de pleinen, de stegen en grachten, ze zijn adembenemend grijs, grauw, vies. Maar tegelijk onweerstaanbaar aantrekkelijk en mooi. Fietsen naar de maan ademt de triestheid van het vergaan van de tijd."
     

     

    filmcamera, still, publiciteitsmateriaal, werkfoto, archief, Nederlandse film
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Filmfoto Stanley Kubrick

    donderdag 16 april 2015



    Een groep  vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE.  In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm kunnen worden gebruikt.

    Veel van de filmmakers hebben, om een indruk te krijgen van de veelzijdigheid van de  Filmgerelateerde Collecties, dit blog als vertrekpunt gebruikt. Zo ook Jelle van Meerendonk, die zich voor zijn teaser On the set with Kubrickliet inspireren door een setfoto van filmregisseur Stanley Kubrick bij de opnames van A Clockwork Orange, die was gepubliceerd in dit blogartikel

    Jelle kwam al vroeg in aanraking met deze film van Kubrick, die hij vele malen zag en die een enorme indruk op hem maakte. Met name het plot en de cameravoering inspireerden hem. Met deze teaser biedt hij een fantasievolle blik achter de schermen en brengt hij als het ware de setfoto in beweging: "De animatie geeft mijn kijk weer op de filmset wat er had kunnen gebeuren toen de foto is geschoten. Om de toeschouwer een indruk te geven dat er meer is dan alleen maar de opnames draaien."


    Om deze video te bekijken moet je cookies accepteren klik hier




    filmcamera, AKV/St.Joost, werkfoto, foto, animatie
  • Rembrandt in de schuilkelder

    donderdag 19 maart 2015

     

    In de tentoonstelling Het Stedelijk in de oorlog, die loopt tot en met 31 mei 2015, kijkt het Stedelijk Museum zeventig jaar na de bezetting terug op deze tijd en haar eigen rol daarin. Hierin zijn kunstwerken uit de collectie te zien, waarvan sommigen mogelijk nog zullen worden teruggebracht naar de rechtmatige eigenaar; het onderzoek van de restitutiecommissie loopt op dit moment. Ook wordt er archief-en documentatiemateriaal getoond, waaronder een foto-album uit een persoonsarchief van EYE.

    Tijdens de naziperiode is van veel, met name Joodse, kunstverzamelaars en kunstenaars op onrechtmatige wijze werk afhandig gemaakt. Het onderzoek waarop de expositie is gebaseerd maakt deel uit van het landelijke onderzoek 'Museale verwervingen sinds 1933', dat ook bij het Stedelijk leidde tot een zoektocht door de eigen collectie.
    In het getoonde album van EYE plakte Rolf ten Kate, directiesecretaris van de Amsterdamse Filmstudio Cinetone, foto's en krantenartikelen van films die in de eerste oorlogsjaren gemaakt werden. Dit is bijzonder, omdat over deze turbulente periode in de Nederlandse filmgeschiedenis weinig materiaal te vinden is. In 1942 werd Cinetone bezet door de Duitsers en werden er propagandafilms gemaakt.


    Pagina uit het fotoalbum die in het Stedelijk wordt getoond.

    De pagina die te zien is bevat een reportage van de in november 1940 door Andor von Barsy gefilmde documentaire Rembrandt in de Schuilkelder. Deze gaat over het voor de Duitsers verstoppen van schilderijen van o.a. Rembrandt, Vermeer en Breitner op geheime locaties in Castricumse duinbunkers. De film is in 1946 voltoooid. Op de foto's is ook Willem Sandberg te zien, de toenmalige legendarische directeur van het Stedelijk.

    Ten Kate, zelf tevens een enthousiast amateursmalfilmer en fotograaf, maakte tegelijkertijd een filmreportage in kleur van de verhuizing en het omringende duinenlandschap, getiteld Waar de blanke top der duinen. Beide genoemde films zijn in de tentoonstelling te bekijken.

    Cinetone, Tweede Wereldoorlog, documentaire, werkfoto, foto, Nederlandse film
  • Rebel Without a Cause/ Botsende Jeugd

    donderdag 22 januari 2015

    Onder de titel Botsende Jeugd werd de legendarische tienerfilm Rebel Without a Cause (1955, Nicholas Ray, VS) destijds in Nederland uitgebracht. De op hoge resolutie (4K) gerestaureerde versie is gisteren in EYE in première gegaan.

    De rebelse hoofdpersoon Jim Stark gaat de strijd aan met zijn ouders en zijn treiterende klasgenoten.

    De film, waarin voor het eerst spijkerbroeken door niet-cowboys gedragen werden, vormde in Amerika een beginpunt van de jongerencultuur.

    Tevens ging Rebel Without a Cause de geschiedenis in als het einde van de carrière van de 24-jarige filmster James Dean. Een maand voor de première kwam hij om bij een auto-ongeluk.

    Overigens was hij niet de enige van de hoofdrolspelers die de film niet lang overleefden. Zijn filmgeliefde Natalie Wood verdronk op haar 43ste en zijn tegenspeler Sal Mineo werd vermoord toen hij 37 was.
    Alleen voor Dennis Hopper zou een mooie lange carrière in het verschiet liggen als 'enfant terrible' van Hollywood, hij overleed pas in 2010.

    Anton Corbijns nieuwe film Life gaat over James Dean en zijn vriendschap met fotograaf Dennis Stock van het Amerikaanse tijdschrift Life. Deze film met o.a. Robert Pattinson en Ben Kingsley in de hoofdrol gaat in februari op het Filmfestival in Berlijn in première.

    Hierbij een foto uit de EYE-collectie waarop we de andere, meer huiselijke kant zien van James Dean en hoe hij zich vermaakte tussen de opnames door: met schaakspel, bril en parkiet op zijn schouder


    James Dean op de set van Rebel Without a Cause, fotograaf Floyd McCarty

    affiche, werkfoto
  • Setfoto's Stanley Kubrick

    donderdag 4 september 2014



    Kubrick op de set van A Clockwork Orange




    EYE heeft een bijzondere serie setfoto’s van de illustere filmregisseur Stanley Kubrick bemachtigd bij de aankoop van het archief van de filmrecensent Charles Boost. Hij kreeg de foto’s als persmateriaal aangeleverd voor bij zijn artikelen. Deze reeks foto’s is gemaakt op de set van Kubricks films Dr. Strangelove (or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb) uit 1964 en A Clockwork Orange (1971).

    Charles Boost (1907-1990) startte zijn loopbaan als filmcriticus bij het Utrechts Nieuwsblad in het begin van de jaren ’30. Van 1938 tot 1940 verzorgde hij de filmrubriek in De Groene Amsterdammer en schreef hij voor De Maasbode. Ook verleende hij zijn medewerking aan diverse vooroorlogse filmperiodieken, waaronder het Katholiek Filmfront. In de oorlogsjaren deed hij de Amsterdamse filmcorrespondentie voor het NRC.

    Daarnaast was hij onder andere werkzaam als kunstenaar. Bijna tot aan het einde van zijn leven was hij enorm productief in zijn dubbelfunctie van filmcriticus en illustrator voor met name De Groene Amsterdammer, Haarlems Dagblad, Skoop, Parool en NRC. Boost was bovendien betrokken bij de oprichting van het Nederlands Historisch Filmarchief (1946), de voorloper van het Filmmuseum (waarvoor hij jarenlang de bestuursfunctie van secretaris vervulde) en het huidige EYE, .

    Bij de tentoonstelling Stanley Kubrick: The Exhibition was ook al een aantal setfoto's te zien van deze invloedrijke en eigenzinnige regisseur.

    Hieronder nog een selectie van de foto's van Charles Boost:

    Op de set van Dr. Strangelove, met Kubrick in het midden



    Dr Strangelove: Kubrick zoekt een kader uit in de viewfinder van de Mitchellcamera. Met de wieltjes bestuurt hij hem.





    Kubrick achter de camera bij A Clockwork Orange. De camera zit verstopt in een sound blimp, een soort hoes die het geluid ervan dempt.





     


    Charles Boost, Stanley Kubrick, werkfoto, foto
  • Ongeidentificeerde foto 62

    woensdag 3 oktober 2012

    U kunt ons helpen onze kennis van de fotocollectie te verrijken door een reactie te plaatsen. In eerste instantie zijn we op zoek naar de filmtitel, maar soms weten we ook niet wie de personen zijn die op de foto staan. Iedere suggestie is welkom!


    De man met de zonnebril is overduidelijk de regisseur Pier Paolo Pasolini (1922-1975). Is hij aan het regisseren? Voor welke film?

    Volgens Ivo Blom betreft het de film Accatone (1961) grotendeels gefilmd in de wijk Pigneto in Rome. Dit blijkt te kloppen. Bedankt ivo.
    werkfoto, opgelost, ongeïdentificeerd
  • Ongeïdentificeerde foto 3

    zaterdag 10 juli 2010

    Op de achterkant van deze werkfoto is de naam van het Nederlandse productiebedrijf Carillon Films vermeld.

    Herkent u personen op de foto of heeft u andere informatie, dan vernemen wij dit graag.
    werkfoto, Carillon Films, foto, ongeïdentificeerd