Collectieblog

  • The Color Red

    zaterdag 28 maart 2015

    Affiches met een bijzondere rol voor de kleur rood zijn het eerste thema van een nieuwe opstelling in EYE, die dit weekend gepresenteerd wordt in het kader van het project "Cinema (R)evolutie". Het project behelst het meer zichtbaar maken van de (filmgerelateerde) collecties in het museumgebouw.
    De "affichegalerij" komt te hangen in de voorgang van zaal 2 en 3. Op een deel van deze wand waren eerder al kleine exposities te zien van affiches voor de films van Theo van Gogh en Alfred Hitchcock.

    Deze keer is het thema niet aan een zaalprogramma, tentoonstelling of persoon gelieerd, maar is het een idee dat ontstaan is vanuit de collectie zelf. Natuurlijk is de kleur rood een populaire kleur en is deze in talloze affiches gebruikt. Daarom kwamen ook alleen affiches in aanmerking waar deze kleur onmiddellijk als kleur in het oog sprong. Bovendien moest het ook een geslaagd totaal - ontwerp zijn en liefst ook een aantal voor het publiek bekende films en sterren bevatten. De aanleiding voor de opening van deze opstelling deze week is de conferentie "The Colour Fantastic: Chromatic Worlds of Silent Cinema", in EYE van 29 t/m 31 maart.
    Het was een groot plezier om met dit thema door de collectie te bladeren en 16 (oorspronkelijk 20) affiches uit te kiezen. Het resultaat bevat een breed scala aan landen van herkomst (Verenigde Staten, Cuba, Frankrijk, Duitsland, Sovjetunie, Polen, Denemarken en Nederland), werk van beroemde ontwerpers (o.a. Saul Bass, Mikhail Dlugach, Albert Hirschfeld, Waldemar Swierzy, Valdemar Christian Setoft, Pierre Etaix, Hans Hillmann en vanuit Nederland Jurriaan Schrofer, Frans Bosen en Dolly Rüdemann) en thema's.

    Sommige affiches hebben een overheersende rode kleurstelling (bijv. West Side Story, Mon Oncle), andere gebruiken de kleur juist om vanuit een rustige achtergrond een sterk accent te zetten (Harakiri, Les Amants).
    Bij de linoleumdruk affiches van Frans Bosen zijn de kleurvlakken vanzelf strak omlijnd (Don Q en Dante's Inferno), bij de Poolse affiches van Jan Mlodozeniec (Senso/Zwysty) en Waldemar Swierzy (Sunset Boulevard/Bulwar zachodzacego stonca) is de kleur rood een stevige achtergrond waaruit het met zwart en lichte kleuren geschilderde thema juist sterk naar voren kan komen.
    Saul Bass (Anatomy of a murder) en Hans Hillmann (Der General) zetten de kleur rood gewaagd tegenover een bijna vloekende oranje resp. paarse tint en gebruiken grote vlakken, daar waar de kleur rood in de jurken van Gloria Swanson (Manhandled/Maendenes moral), Rita Hayworth (Affair in Trinidad) en een onbekende Russische dame op het affiche van Bluzhdayushchie zvyozdy juist weer een bijna erotiserend accent is tegenover een divers gekleurde achtergrond.

    De affiches zullen in EYE 3 maanden te zien zijn en worden op de website van EYE getoond met de credits.
    Op Flickr is de gehele selectie van 20 te zien: klik hier
    Frans Bosen, Jan Mlodozeniec, Gloria Swanson, Rita Hayworth, Hans Hillmann, Saul Bass, Waldemar Swierzy, affiche, Dolly Rüdemann, Mikhail Oskarovich Dlugach
  • Affiche Salammbô in het Rijksmuseum van Oudheden

    donderdag 29 januari 2015


    Affiche 1925, ontwerp Frans Bosen
    In de grote tentoonstelling Carthago in het Rijksmuseum van Oudheden is dit filmaffiche uit de collectie van EYE te zien.

    In de tentoonstelling wordt aandacht besteed aan de beeldvorming van Carthago in de moderne media. De roemruchte havenstad lag aan de kust van het huidige Tunesië en was waarschijnlijk in de negende eeuw voor Christus gesticht door de Feniciërs. Nu zijn er alleen ruïnes over. Carthago is bekend van de Punische oorlogen met het Romeinse Rijk, waarvan senator Cato de Oude naar verluidt steevast elke redevoering besloot met de uitspraak: "Overigens ben ik van mening dat Carthago moet worden verwoest." Zo geschiedde ook: Carthago zou door de Romeinen met de grond gelijk worden gemaakt.

    Salammbô is  een stille film uit 1925 van Pierre Marodon op basis van de historische roman van Gustave Flaubert uit 1862. Dit boek vestigde de reputatie van Carthago als een rijk waar wreedheid en losbandigheid hoogtij vierden. Het gaat over de liefde van de mooie Carthaagse priesteres Salammbô, die is opgesloten in een paleis, voor de huursoldaat Matho. De verleidelijke magie van een betoverde sluier wordt hen fataal. 

    De film was gemaakt voor een grootse première in het Opéra Garnier in Parijs en alles werd dan ook uit de kast gehaald om er een waar spektakel van te maken. De geweldige kostuums, exotische decors, beroemde filmsterren als Jeanne de Balzac, Victor Vina en Rolla Norman in de hoofdrollen en de meesterlijke filmsymphonie van Florent Schmitt konden helaas de zeer matige kwaliteit van de film niet verbloemen. Critici en kijkers haakten af vanwege het incoherente verhaal. De film ging al na vijf voorstellingen uit de roulatie, waarna hij in een zwart gat van vergetelheid verdween. Door de herontdekking van de meer dan twee uur durende symphonie van Schmitt, die wel alom geprezen wordt, werd hij 66 jaar na de première weer vertoond met orkest in dezelfde opera.

    Een pagina uit het weekblad Cinema & Theater uit 1926
     
    De maker van het affiche was de Nederlandse graficus en reclameontwerper Frans Bosen (1891-1949), waarvan EYE nog meer affiches in haar collectie heeft. Opvallend zijn de heldere kleuren en vormen, die hij verkreeg door het toepassen van linoleumsnede in plaats van de meer bewerkelijke steendruktechniek die toen gebruikelijk was bij affiches. EYE bezit een grote collectie van zijn werk, waarvan een groot deel opgeslagen lag in de school in Haarlem waar hij tekenles gaf.  Alle EYE-affiches van Bosen zijn gedigitaliseerd en te vinden op de website Geheugen van Nederland.



    Frans Bosen, affiche, Zwijgende film
  • Affiches uit de jaren twintig nieuw in de collectie

    maandag 18 maart 2013

    Recentelijk heeft EYE drie belangrijke aanvullingen op de affichecollectie binnengehaald. Twee affiches van films van de produktieve regisseur Theo Frenkel sr., van de films Cirque Hollandais (1924) en De Cabaret-prinses (1925), beide van de hand van de ontwerper L. Bub (geen nadere gegevens van bekend).
    Van Frenkel's films was tot nu toe het affiche voor Het Proces Begeer het enige in collectie.
    Van de unieke ontwerper Frans Bosen daarentegen bezit EYE een grote verzameling, waarin echter het affiche van de verloren gegane Alex Benno-film Oranje Hein (1925) ontbrak. De strakke linoleumdruk met het portret van Johan Elsensohn is een typisch voorbeeld voor het werk van Bosen.



    Alex Benno, Frans Bosen, Theo Frenkel sr., Johan Elsensohn, Emmy Arbous, L. Bub, Louis Bouwmeester, affiche, Zwijgende film