Collectieblog

  • Saul Bass affiches tentoongesteld in EYE

    donderdag 21 januari 2016

    De Amerikaan Saul Bass (1920-1996) is een van de beroemdste grafische ontwerpers van de 20ste eeuw. Hij ontwierp markante symbolen op allerlei gebied voor bijv. Minolta, United Airlines en Kleenex. Hij is vooral wereldberoemd en blijvend populair om zijn treffende filmtitelsequenties en filmaffiches. Zijn titelsequenties zijn een samenvatting van de film in enkele minuten, zijn affiches een samenvatting van de titelsequentie in een enkel beeld, vaak met hetzelfde symbool.

    EYE heeft nu een kleine tentoonstelling met 16 affiches van Saul Bass, die twintig jaar geleden overleed. Er bestaat geen complete catalogus van zijn filmaffiches die vaak niet zijn gesigneerd (van deze 16  zijn er slechts 5 gesigneerd), deels omdat maatschappijen zijn gestileerde werk afkeurden en veranderden, zoals toevoeging van stills aan THE MAN WITH THE GOLDEN ARM. Op het affiche voor ROSEBUD resteert van Bass’ ontwerp slechts de titel plus een vuist met mes. Toeschrijving van zijn ongesigneerde werk blijft ook voor zijn biografen een uitdaging. Er is vooral verwarring over films waarvoor hij alleen titelsequenties ontwierp maar geen affiche zoals PSYCHO en WEST SIDE STORY. 
    Zijn grafische filmaffiches hebben een krachtige en heldere stijl met soms slordige letters en tot de essentie teruggebrachte lijnen en figuratieve symbolen in weinig tinten met monochrome vlakvulling (vaak rood zoals hier bij 9 exemplaren) ogenschijnlijk kinderlijk eenvoudig maar trefzeker en onnavolgbaar. Sommige symbolen werden een icoon voor bepaalde films, zoals het lichaam uit ANATOMY OF A MURDER of de arm uit THE MAN WITH THE GOLDEN ARM en veel ander werk vooral voor regisseur Otto Preminger (hier vertegenwoordigd met 9 affiches). Handen werden Bass’ bekendste motief voor talloze titels (hier 8 exemplaren).

    EYE toont onder meer beroemde affiches als VERTIGO (met spiraalvorm voor duizelingen van de hoofdpersoon met hoogtevrees), ANATOMY OF A MURDER (met losse lichaamsdelen), THE MAN WITH THE GOLDEN ARM (met verwrongen arm van de verslaafde hoofdpersoon), ADVISE AND CONSENT (het opengeklapte Capitool onthult geheimen). VERTIGO is bij uitzondering een re-issue uit 1996 want een eerste druk hiervan ontbreekt in de EYE collectie en is nu zeldzaam en daarom zeer prijzig.

    Jan-Hein Bal

     

    Saul Bass, affiche
  • The Color Red

    zaterdag 28 maart 2015

    Affiches met een bijzondere rol voor de kleur rood zijn het eerste thema van een nieuwe opstelling in EYE, die dit weekend gepresenteerd wordt in het kader van het project "Cinema (R)evolutie". Het project behelst het meer zichtbaar maken van de (filmgerelateerde) collecties in het museumgebouw.
    De "affichegalerij" komt te hangen in de voorgang van zaal 2 en 3. Op een deel van deze wand waren eerder al kleine exposities te zien van affiches voor de films van Theo van Gogh en Alfred Hitchcock.

    Deze keer is het thema niet aan een zaalprogramma, tentoonstelling of persoon gelieerd, maar is het een idee dat ontstaan is vanuit de collectie zelf. Natuurlijk is de kleur rood een populaire kleur en is deze in talloze affiches gebruikt. Daarom kwamen ook alleen affiches in aanmerking waar deze kleur onmiddellijk als kleur in het oog sprong. Bovendien moest het ook een geslaagd totaal - ontwerp zijn en liefst ook een aantal voor het publiek bekende films en sterren bevatten. De aanleiding voor de opening van deze opstelling deze week is de conferentie "The Colour Fantastic: Chromatic Worlds of Silent Cinema", in EYE van 29 t/m 31 maart.
    Het was een groot plezier om met dit thema door de collectie te bladeren en 16 (oorspronkelijk 20) affiches uit te kiezen. Het resultaat bevat een breed scala aan landen van herkomst (Verenigde Staten, Cuba, Frankrijk, Duitsland, Sovjetunie, Polen, Denemarken en Nederland), werk van beroemde ontwerpers (o.a. Saul Bass, Mikhail Dlugach, Albert Hirschfeld, Waldemar Swierzy, Valdemar Christian Setoft, Pierre Etaix, Hans Hillmann en vanuit Nederland Jurriaan Schrofer, Frans Bosen en Dolly Rüdemann) en thema's.

    Sommige affiches hebben een overheersende rode kleurstelling (bijv. West Side Story, Mon Oncle), andere gebruiken de kleur juist om vanuit een rustige achtergrond een sterk accent te zetten (Harakiri, Les Amants).
    Bij de linoleumdruk affiches van Frans Bosen zijn de kleurvlakken vanzelf strak omlijnd (Don Q en Dante's Inferno), bij de Poolse affiches van Jan Mlodozeniec (Senso/Zwysty) en Waldemar Swierzy (Sunset Boulevard/Bulwar zachodzacego stonca) is de kleur rood een stevige achtergrond waaruit het met zwart en lichte kleuren geschilderde thema juist sterk naar voren kan komen.
    Saul Bass (Anatomy of a murder) en Hans Hillmann (Der General) zetten de kleur rood gewaagd tegenover een bijna vloekende oranje resp. paarse tint en gebruiken grote vlakken, daar waar de kleur rood in de jurken van Gloria Swanson (Manhandled/Maendenes moral), Rita Hayworth (Affair in Trinidad) en een onbekende Russische dame op het affiche van Bluzhdayushchie zvyozdy juist weer een bijna erotiserend accent is tegenover een divers gekleurde achtergrond.

    De affiches zullen in EYE 3 maanden te zien zijn en worden op de website van EYE getoond met de credits.
    Op Flickr is de gehele selectie van 20 te zien: klik hier
    Frans Bosen, Jan Mlodozeniec, Gloria Swanson, Rita Hayworth, Hans Hillmann, Saul Bass, Waldemar Swierzy, affiche, Dolly Rüdemann, Mikhail Oskarovich Dlugach