Collectieblog

  • Loet C. Barnstijn's Filmstad

    donderdag 17 september 2015

    EYE bezit een interessant archief over de filmpionier Loet C. Barnstijn en de door hem opgerichte studio Filmstad in Den Haag. Hij was een innovatieve ondernemer die de Nederlandse filmindustrie naar het model van de Amerikaanse filmstudio's wilde inrichten.

    Loet Barnstijn studio
    Loet C. Barnstijn, oftewel LCB zoals hij zich liet noemen, begon zijn carrière als bioscoopexploitant en filmdistributeur in de jaren tien en twintig, waarvoor hij op reis ging naar Amerika. Daar zag hij al in 1927 de komst van de eerste geluidsfilms en het geluidssysteem de Vitaphone. Gebaseerd hierop ontwikkelt hij zelf in Nederland de Loetafoon, waarmee hij met succes voorstellingen organiseert. De nieuwe ontwikkeling inspireert hem om zelf films te maken "met Nederlandse acteurs, die ons in onze eigen taal van het witte doek toespreken."

    Werkfoto LCB Filmstad

    Daarom besloot hij als co-producent de volkskomedie De Jantjes, waarvan de productie wegens geldgebrek was stilgelegd, uit het slop te helpen. De film werd een groot succes en met de twee ton die dit Barnstijn opleverde, opende hij zijn eigen filmstudiocomplex. Op Landgoed Oosterbeek in Wassenaar werd een monumentale villa uitgebreid met twee studiohallen, een montageruimte en een laboratorium. Alles was dus ter beschikking om volledige speelfilms te produceren.

    Bij de opening op 12 oktober 1935 waren 800 gasten aanwezig, onder wie Louis Lumière. De opnames van de eerste film, de elegante detective Het Mysterie van Mondscheinsonate waren toen al van start gegaan. De films hadden echter niet altijd het verwachte succes, maar Barnstijn, slimme zakenman als hij was, wist meer inkomsten te vergaren door de set (tegen betaling van 22 cent) open te stellen voor het publiek, dat massaal toestroomde.

    Cast en crew Merijntje Gijzen's Jeugd

    Er ontstond een levendige internationale gemeenschap in de filmstudio, van veelal uit Duitsland en midden-Europa gevluchte joodse filmvaklieden en regisseurs, waaronder Kurt Gerron. Na de Duitse inval kwam hier abrupt een einde aan en werden velen van hen opgepakt. De laatste oorlogsjaren werd de studio evenals filmstudio Cinetone in Amsterdam ingelijfd bij de Duitse filmproductiemaatschappij Ufa en werden er propagandafilms gemaakt. In 1944 viel het doek definitief, toen het complex werd vernietigd door een Britse V2-raket.

    Barnstijn was toen al vertrokken naar Amerika, waar hij verder werkte als filmverhuurder. In 1953 overleed hij in zijn woonplaats Great Neck, op Long Island. Van het studiocomplex staan nog enkele gebouwtjes overeind, waaronder de filmopslagruimte en het laboratorium. EYE heeft een aantal dozen met archivalia van Barnstijn's Filmdistributie en Filmstad Den Haag, waaronder een dagboek van A. Sauter, die bedrijfsleider was van Ufa Filmstad Den Haag in de oorlogsjaren, en veel foto's en krantenknipsels.

    archief, Loet C. Barnstijn, foto, werkfoto
  • Animatiefilmpjes St. Joost: pre-cinema-apparaten

    dinsdag 8 september 2015

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we hier deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.
     

    Om deze trailer te bekijken moet je Youtube cookies accepteren klik hier

    Dit is The illusion of movement van Doortje Spanjerberg en Patrica van Zandvoort, waarin de werking van de historische pre-cinema-apparaten Thaumatroop, Phenakistoscoop en de Praxinoscoop op een poëtische manier wordt verbeeld. Doortje heeft zich gespecialiseerd in 3D-animatie en ook Patricia houdt van creature design en 3D-modelling. In dit filmpje is te zien dat ze ook goed kunnen tekenen. Met de sierlijke tekeningen en met het vergeelde boek wordt een sfeer van nostalgie en heimwee naar vervlogen tijden opgeroepen, waarin film nog een eenvoudig 'geknutseld' mechanisme was.

     

     

     

     

    apparaten, apparatuurcollectie, Apparatuur, animatie
  • Herbert Curiël draagt archief over aan EYE

    donderdag 3 september 2015

    Onlangs heeft filmmaker Herbert Curiël zijn archief aan EYE overgedragen. Het is een omvangrijk archief van ongeveer dertig verhuisdozen. EYE beschouwt dit als een unieke en belangrijke aanwinst voor de Nederlandse filmgeschiedenis.

    De 87-jarige Curiël werd in 1975 bekend met de speelfilm Het jaar van de kreeft, naar de roman van Hugo Claus. In 1970 deed hij al stof opwaaien als maker van een controversiële korte film over een Griekse politieke vluchteling, De aktivist. De Nederlandse politiek vreesde dat de diplomatieke verhoudingen tussen Griekenland en Nederland verstoord zou worden, wat Curiël veel publiciteit bezorgde. Voor zijn latere film Cha-Cha dook hij met Herman Brood en Nina Hagen in de Amsterdamse punk/new wave scene. Dit  leverde een even opwindende en chaotische film op als het leven van Curiël zelf. In 1989 verscheen Rituelen, met Thom Hoffman en Derek de Lint in de hoofdrollen. Curiël schrijft nog steeds scenario’s.

    Minder bekend is dat hij al vroeg internationaal carrière maakte als bijrolacteur, onder andere in de klassiekers Lawrence of Arabia (David Lean, 1962) en Cleopatra (Joseph L. Mankiewicz, 1963). Hij werkte in zijn jonge jaren ook mee aan buitenlandse films die in Nederland werden opgenomen, zoals Spy in the Sky! (W. Lee Wilder, 1958) en The Diary of Anne Frank (George Stevens, 1959).

    Het is een veelzijdig archief, dat nog moet worden ontsloten, bestaande uit onder andere foto's, correspondentie, productiemateriaal zoals call sheets en scripts, en blikken met zijn films. Onlangs is er een documentaire uitgezonden waarin Curiël terugkijkt op zijn jeugd in de oorlog.

    archief
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Archive overload

    vrijdag 28 augustus 2015

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we hier deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.

    Om deze trailer te bekijken moet je Youtube cookies accepteren klik hier


    In de teaser Archive overload van Guusje Dekker worden verschillende stukken uit de collectie en het archief vertoond, om een indruk te geven van de enorme omvang van EYE's collecties. Guusje over de insteek van het filmpje: "Het beeld van een archief dat ik altijd voor ogen had, was een ruimte met grote eikenhouten boekenkasten en opbergmappen met een muffe geur van het stof. Dikke boeken met vergeelde bladen en dozen met oude kranten. Mijn idee van een archief was een opbergplek waar bijna niemand meer kwam, die verzorgd werd door een oude bibliothecaresse."

    Het archief bleek totaal anders te zijn dan ze verwachtte: "Mijn bezoek aan het EYE filmarchief heeft dit veranderd. Er staan zeker boeken en opbergmappen, maar het archief was juist erg levendig. Er waren veel mederwerkers van jong tot oud die hard aan het werk waren om het archief te ordenen en verzorgen. Graag wilde ik dat het archief net zo levendig overkomt als dat ik het aantrof. De 'oude look' heb ik gekozen om te benadrukken hoe lang het archief al bezig is met materiaal te verzamelen." 

    De stemmen in het filmpje zijn van Yvette Verweij (telefoniste) en tegenspeelster Roxana Van der Meulen. De voice over van Yvette Verweij werd opgenomen in HollandStudio's door Paul Van de Veerendonk. Kijk voor een uitgebreid overzicht van het werk van Guusje Dekker op haar website.

    EYE's animatiespecialist Mette Peters begeleidde het maakproces van alle St. Joost- teasers. Zij schreef eerder een interessant blogartikel over het belang van het conserveren van niet alleen animatiefilms zelf, maar ook het filmgerelateerde materiaal  zoals artwork (waaronder tekeningen en animatiepoppetjes) en documentatie. De varieteit aan materialen die voor dit soort films worden gebruikt, uiteenlopend van plastic, metaal, hout, textiel en gevonden objecten, die niet altijd even makkelijk houdbaar zijn- zoals te zien aan onderstaand poppetje- zorgt hierbij voor een grote uitdaging.
    Origineel artwork van Aladdin and the Magic Lamp (George Pal, NL, 1939). Poppetje van hout, metaal en waarschijnlijk synthetische materialen. Collectie EYE Filmmuseum. Copyright Philips Company Archives.







    AKV/St.Joost, publiciteitsmateriaal, affiche, archief, foto, animatie
  • Animatiefilmpjes St. Joost: de Opticakast

    donderdag 6 augustus 2015

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we hier deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.
     

    Om deze trailer te bekijken moet je Youtube cookies accepteren klik hier

     
    De teaser De Opticakast werd gemaakt door Ties van der Mede. Over dit wonderlijke apparaat schreven we al uitgebreid in een eerder blogbericht. De magie hiervan sprak direct tot Ties' verbeelding, zo vertelt hij: "Het wordt wel gezien als de voorloper van de bioscoop, waarbij met het spelen van licht indrukwekkende patronen verschijnen. Ik vond het ook bijzonder dat de werking ervan niet precies bekend is, hier wordt mede door Eye nog over gediscussieerd."

    In het filmpje wilde hij de opticakast weer tot leven brengen. "Aan de hand van opnames van Eye waarin de opticakast wordt getest en besproken hoe deze oorspronkelijk gewerkt zou moeten hebben, ben ik mijn teaser met 3D animatie gaan maken. Dit vond ik de beste manier omdat ik hiermee veel vrijheid had om met het licht te 'spelen'." 
    Meer filmprojecten van Ties vind je op zijn website.

    apparaten, AKV/St.Joost, opticakast, apparatuurcollectie, animatie
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Pre-cinema-apparaten en filmprojector

    dinsdag 4 augustus 2015

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we hier deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.
     

    Om deze trailer te bekijken moet je Youtube cookies accepteren klik hier


    Ines Fernandes heeft zich voor haar teaser Film before Cinema laten inspireren door de voorlopers van de film. Een vogel vliegt achtereenvolgens door een Phenakistiscoop en een Praxinoscoop - precinema-apparaten uit de negentiende eeuw - om uit te komen bij de Cinematographe Lumière uit 1895, die het beginpunt vormde van de huidige cinema.
    Fernandes is gefascineerd door de link tussen de eerste animatiefilmmakers en deze apparaten. Door te zien hoe film werkt, werden mensen in de periode voorafgaand aan de cinema geïnspireerd om op verschillende manieren bewegend beeld te maken, inclusief animatie, waar deze apparaten dus ook een voorloper van zijn.

    De film bestaat grotendeels uit handgetekende animatie in 2D en daarnaast heeft ze de 2D computer software TVPaint gebruikt. Tekeningen komen in beweging door 'simpelweg' de ene na de andere te plaatsen, wat ook al te zien was bij de precinema-apparaten. Ze wilde de evolutie laten zien die deze machines hebben doorgemaakt totdat de cinema was 'geboren' zoals wij deze kennen, in de vorm van de Cinematographe. De vogel symboliseert het voortschrijden van de tijd door deze apparaten, met de projectie als eindpunt. Fernandes heeft al meerdere films gemaakt, haar portfolio is hier te vinden.

    apparaten, AKV/St.Joost, filmprojector, animatie
  • Affiches Woody Allen in EYE

    donderdag 30 juli 2015


    Small Time Crooks (Verenigde Staten, 2000)
    In de centrale hal van EYE zijn deze zomer, aansluitend bij het retrospectief gewijd aan Woody Allen, filmaffiches te bewonderen van de befaamde neurotische en eigenzinnige cineast. In het zomerprogramma is een keuze gemaakt uit de 46 films die Allen, die dit jaar tachtig wordt, op zijn naam heeft staan. Voorafgaand aan zijn debuutfilm What’s Up, Tiger Lily (1966) maakte hij furore op de bühne als stand-up comedian, schreef toneelstukken op Broadway en speelde hij al in films.

    Curator Soeluh van den Berg stelde de afficheselectie samen, die deze keer een vrije keuze is uit de grote hoeveelheid Allen-affiches, en die dus niet helemaal overeenkomt met de programmering. Artistieke kwaliteit en visuele zeggingskracht zijn de kenmerken waarop de zestien affiches zijn uitgekozen.

    Hier zitten bijvoorbeeld ook stukken bij uit Europese landen. Deze brachten vroeger vaak een ander affiche uit met een vrijere vormgeving en in de eigen taal. Dit is te zien aan onderstaande affiches uit Denemarken en Frankrijk. Ook bij Amerikaanse affiches wordt echter nog wel eens voor een eigenzinnig ontwerp gekozen, zoals het bovenstaande affiche aantoont.

    Het zomerprogramma De komedies van Woody Allen duurt nog tot en met 9 september 2015. Overigens kunnen degenen die last hebben van keuzestress vanwege het grote aanbod films terecht bij de Woody-Wegwijzer van Cineville.

    What's new, Pussycat? (Clive Donner, 1965)
    Sleeper (1973)
     






    affiches
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Affiches

    maandag 27 juli 2015

     

     

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.

    In de film Rip-off scheuren Koen van Geel en Jeoffrey van Overveld zich op een speelse manier een weg door het publiciteitsmateriaal van films, van The Grand Budapest Hotel tot en met Metropolis. En zelfs een gehavende Clint Eastwood komt door het beeld lopen. Maker Jeoffrey vertelt het verhaal achter het filmpje.
     

    Waarom hebben jullie voor dit specifieke onderdeel van onze collecties hebben gekozen?
     
    "De hoofdreden was dat de posters naast de bijbehorende films vaak ook prachtig zijn. De posters worden echter eerder vergeten, verscheurd, weggegooid. En zijn er maar enkelen die overleven. Vanuit dit concept wilde we graag de posters wat meer in de spotlights zetten. In dit geval scheuren we er weliswaar alsnog doorheen, maar fungeren ze toch als een soort 'archief',  waardoor we steeds verder terug de tijd in gaan."

    Hoe verliep het maakproces en met welk type animatie hebben jullie gewerkt?

    "Het maakproces kwam tamelijk organisch tot stand. We wilden dus iets met de posters doen, en we wilden er doorheen scheuren. We gingen eerst kijken naar digitale mogelijkheden, maar hoewel dit heel goed te faken is, is het toch niet zo tactiel als wanneer je daadwerkelijk posters scheurt. Nu hebben we natuurlijk geen originele posters gebruikt, maar deze op A4 uitgeprint. Deze plakten we op de vloer met groen papier op de achtergrond.  We plaatsen een camera erboven met een statief, en zijn vervolgens begonnen stapsgewijs te fotograferen en te scheuren/vervormen. Dit gaf ons de mogelijkheid het groen weg te halen en vervolgens stapsgewijs in stop-motion de posters te vervormen en bewegen. Het gedeelte waar Clint Eastwood door beeld loopt is anders aangepakt. Daar hebben we frames van een film geprint en deze gescheurd- expres extra rafelig om het geheel nog net iets levendiger te maken."
     
    Koen en Jeoffrey werken nu voor Studio Kubus, die zich  vooral richt op 2D en 3D animatie, maar  ook graag experimenteert met verschillende stijlen. 
     
    AKV/St.Joost, publiciteitsmateriaal, animatie
  • Films in Noord

    donderdag 23 juli 2015

    De zomereditie van het tijdschrift Ons Amsterdam staat in het teken van Amsterdam Noord. Een van de artikelen, met filmfoto's uit de EYE-collectie, gaat over de opkomst als filmlocatie van dit deel van de stad, dat in de vorige eeuw nog een vrijwel braakliggend terrein was voor de camera.

    Een enkele regisseur had Noord al wel ontdekt, schrijft Harry Hosman. Zo maakte Nouchka van Brakel hier in 1967 de korte film Sabotage, over drie jongens wiens speelterrein inkrimpt door de oprukkende bulldozers die nieuwe wijken bouwen.

    Still uit Sabotage, fotograaf onbekend
    In de jaren 2000 is Noord echter een ware filmhotspot geworden, onder andere door de komst van EYE aan de IJ-oever en door de vele filmbedrijven. De filmers zoomen vooral in op het bekende volkse karakter van wijken als de Van der Pekbuurt en Disteldorp en tonen een wereld vol snackbars, rondrijdende canta's en rokerige zaaltjes met pokerspelers.

    In een aantal films biedt de veerpont Amsterdammers de kans om te ontsnappen aan het burgerlijke leven op het 'vasteland' van Amsterdam. Zoals in Alles Stroomt (Danyael Sugawara, 2009) waarin een zoon van een rijke familie zijn ouderlijk huis in Amsterdam Zuid verruilt voor een kraakpand aan de overkant van het IJ.

    Het witte doek en het tv-scherm lopen echter nog steeds een beetje achter op de werkelijkheid: het toenemende aantal studenten, bakfietsmoeders en creatieve ondernemers dat de voormalige arbeiderswijken en fabrieken bevolkt, blijft veelal uit beeld. Misschien omdat de makers het authentieke karakter van Noord, dat mede hierdoor dreigt te verdwijnen, nog op de valreep willen vastleggen. Voordat het straks ook 'gewoon Amsterdam' wordt.
    Still uit Alles stroomt, fotograaf onbekend

    still, foto, Nederlandse film
  • Het Kennemerland als filmlocatie

    donderdag 16 juli 2015

    Still uit Liefdesstrijd (Maurits H. Binger, 1915, met Annie Bos) 





    Het tijdschrift Ons Bloemendaal heeft dit jaar haar lente-editie gewijd aan het roemrijke filmverleden van de regio Kennemerland. EYE leverde hiervoor een aantal filmfoto's. Zo werden er veel films opgenomen in de karakteristieke villa's van het lommerrijke Bloemendaal, maakte J.C. Mol hier in de jaren twintig en dertig zijn wetenschappelijke films en stond in Haarlem in 1923 Filmfabriek Hollandia, opgericht door filmproducent Maurits H. Binger. 

    De films Liefdesstrijd (1915) en Een lach en een traan (1921) werden door deze filmmaatschappij opgenomen op het landgoed Kareol in Aerdenhout. Niets ging hierbij de filmmakers te ver om de films een realistisch voorkomen te geven. Zo kwam er in één van de films een bosbrand voor. Zonder blikken of blozen werd een flink stuk bos aangekocht, waar de brand in werd gezet.

    Werkfoto tijdens de opnames van de korte kinderfilm Boy (Dick Laan, 1929) die werd opgenomen in het toenmalige kindertehuis 'Zeehuis' in Bergen aan Zee
    Wat maar weinig mensen weten, is dat kinderboekenschrijver Dick Laan, die nu vooral bekend is van de Pinkeltje-boeken, zijn carriere begon als filmmaker. Begonnen als assistent in Bingers Filmfabriek bij de film Op hoop van Zegen (1916) kocht hij een huis in Bloemendaal, waar hij ook een filmstudio inrichtte en tientallen speelfilms en documentaires maakte, waaronder veel kinderfilms. 

    Het huis Habeo Horam in Aerdenhout is eveneens een belangrijke plaats van handeling geweest in de filmindustrie. Vanaf de jaren vijftig woonde hier de nazaten van Jean Desmet. Sinds de jaren tachtig zijn hier vele films opgenomen, waaronder De Aanslag (Fons Rademakers, 1986) waarin het dienst deed als hoofdkantoor van de Oberkommandantur. In villa De Rijp aan de Bloemendaalseweg, dat op de slooplijst stond, vond Louis van Gasteren de ideale setting voor zijn experimentele speelfilm/documentaire Het huis (1961).

    Maar ook voor de filmconservering bleken de landgoederen in Kennemerland erg bruikbaar: sinds begin jaren zeventig bewaart EYE op het landgoed Koningshof in een speciaal hiervoor gebouwde bunker een groot deel van haar collectie nitraatfilms. De villa was jarenlang een dependance van het vroegere Filmmuseum. 





    still, Filmfabriek Hollandia, foto, Maurits Binger

Pagina's