Collectieblog

  • Animatiefilmpjes St. Joost: Affiches

    maandag 27 juli 2015

     

     

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.

    In de film Rip-off scheuren Koen van Geel en Jeoffrey van Overveld zich op een speelse manier een weg door het publiciteitsmateriaal van films, van The Grand Budapest Hotel tot en met Metropolis. En zelfs een gehavende Clint Eastwood komt door het beeld lopen. Maker Jeoffrey vertelt het verhaal achter het filmpje.
     

    Waarom hebben jullie voor dit specifieke onderdeel van onze collecties hebben gekozen?
     
    "De hoofdreden was dat de posters naast de bijbehorende films vaak ook prachtig zijn. De posters worden echter eerder vergeten, verscheurd, weggegooid. En zijn er maar enkelen die overleven. Vanuit dit concept wilde we graag de posters wat meer in de spotlights zetten. In dit geval scheuren we er weliswaar alsnog doorheen, maar fungeren ze toch als een soort 'archief',  waardoor we steeds verder terug de tijd in gaan."

    Hoe verliep het maakproces en met welk type animatie hebben jullie gewerkt?

    "Het maakproces kwam tamelijk organisch tot stand. We wilden dus iets met de posters doen, en we wilden er doorheen scheuren. We gingen eerst kijken naar digitale mogelijkheden, maar hoewel dit heel goed te faken is, is het toch niet zo tactiel als wanneer je daadwerkelijk posters scheurt. Nu hebben we natuurlijk geen originele posters gebruikt, maar deze op A4 uitgeprint. Deze plakten we op de vloer met groen papier op de achtergrond.  We plaatsen een camera erboven met een statief, en zijn vervolgens begonnen stapsgewijs te fotograferen en te scheuren/vervormen. Dit gaf ons de mogelijkheid het groen weg te halen en vervolgens stapsgewijs in stop-motion de posters te vervormen en bewegen. Het gedeelte waar Clint Eastwood door beeld loopt is anders aangepakt. Daar hebben we frames van een film geprint en deze gescheurd- expres extra rafelig om het geheel nog net iets levendiger te maken."
     
    Koen en Jeoffrey werken nu voor Studio Kubus, die zich  vooral richt op 2D en 3D animatie, maar  ook graag experimenteert met verschillende stijlen. 
     
    AKV/St.Joost, publiciteitsmateriaal, animatie
  • Films in Noord

    donderdag 23 juli 2015

    De zomereditie van het tijdschrift Ons Amsterdam staat in het teken van Amsterdam Noord. Een van de artikelen, met filmfoto's uit de EYE-collectie, gaat over de opkomst als filmlocatie van dit deel van de stad, dat in de vorige eeuw nog een vrijwel braakliggend terrein was voor de camera.

    Een enkele regisseur had Noord al wel ontdekt, schrijft Harry Hosman. Zo maakte Nouchka van Brakel hier in 1967 de korte film Sabotage, over drie jongens wiens speelterrein inkrimpt door de oprukkende bulldozers die nieuwe wijken bouwen.

    Still uit Sabotage, fotograaf onbekend
    In de jaren 2000 is Noord echter een ware filmhotspot geworden, onder andere door de komst van EYE aan de IJ-oever en door de vele filmbedrijven. De filmers zoomen vooral in op het bekende volkse karakter van wijken als de Van der Pekbuurt en Disteldorp en tonen een wereld vol snackbars, rondrijdende canta's en rokerige zaaltjes met pokerspelers.

    In een aantal films biedt de veerpont Amsterdammers de kans om te ontsnappen aan het burgerlijke leven op het 'vasteland' van Amsterdam. Zoals in Alles Stroomt (Danyael Sugawara, 2009) waarin een zoon van een rijke familie zijn ouderlijk huis in Amsterdam Zuid verruilt voor een kraakpand aan de overkant van het IJ.

    Het witte doek en het tv-scherm lopen echter nog steeds een beetje achter op de werkelijkheid: het toenemende aantal studenten, bakfietsmoeders en creatieve ondernemers dat de voormalige arbeiderswijken en fabrieken bevolkt, blijft veelal uit beeld. Misschien omdat de makers het authentieke karakter van Noord, dat mede hierdoor dreigt te verdwijnen, nog op de valreep willen vastleggen. Voordat het straks ook 'gewoon Amsterdam' wordt.
    Still uit Alles stroomt, fotograaf onbekend

    still, foto, Nederlandse film
  • Het Kennemerland als filmlocatie

    donderdag 16 juli 2015

    Still uit Liefdesstrijd (Maurits H. Binger, 1915, met Annie Bos) 





    Het tijdschrift Ons Bloemendaal heeft dit jaar haar lente-editie gewijd aan het roemrijke filmverleden van de regio Kennemerland. EYE leverde hiervoor een aantal filmfoto's. Zo werden er veel films opgenomen in de karakteristieke villa's van het lommerrijke Bloemendaal, maakte J.C. Mol hier in de jaren twintig en dertig zijn wetenschappelijke films en stond in Haarlem in 1923 Filmfabriek Hollandia, opgericht door filmproducent Maurits H. Binger. 

    De films Liefdesstrijd (1915) en Een lach en een traan (1921) werden door deze filmmaatschappij opgenomen op het landgoed Kareol in Aerdenhout. Niets ging hierbij de filmmakers te ver om de films een realistisch voorkomen te geven. Zo kwam er in één van de films een bosbrand voor. Zonder blikken of blozen werd een flink stuk bos aangekocht, waar de brand in werd gezet.

    Werkfoto tijdens de opnames van de korte kinderfilm Boy (Dick Laan, 1929) die werd opgenomen in het toenmalige kindertehuis 'Zeehuis' in Bergen aan Zee
    Wat maar weinig mensen weten, is dat kinderboekenschrijver Dick Laan, die nu vooral bekend is van de Pinkeltje-boeken, zijn carriere begon als filmmaker. Begonnen als assistent in Bingers Filmfabriek bij de film Op hoop van Zegen (1916) kocht hij een huis in Bloemendaal, waar hij ook een filmstudio inrichtte en tientallen speelfilms en documentaires maakte, waaronder veel kinderfilms. 

    Het huis Habeo Horam in Aerdenhout is eveneens een belangrijke plaats van handeling geweest in de filmindustrie. Vanaf de jaren vijftig woonde hier de nazaten van Jean Desmet. Sinds de jaren tachtig zijn hier vele films opgenomen, waaronder De Aanslag (Fons Rademakers, 1986) waarin het dienst deed als hoofdkantoor van de Oberkommandantur. In villa De Rijp aan de Bloemendaalseweg, dat op de slooplijst stond, vond Louis van Gasteren de ideale setting voor zijn experimentele speelfilm/documentaire Het huis (1961).

    Maar ook voor de filmconservering bleken de landgoederen in Kennemerland erg bruikbaar: sinds begin jaren zeventig bewaart EYE op het landgoed Koningshof in een speciaal hiervoor gebouwde bunker een groot deel van haar collectie nitraatfilms. De villa was jarenlang een dependance van het vroegere Filmmuseum. 





    still, Filmfabriek Hollandia, foto, Maurits Binger
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Archief Truus van Aalten

    vrijdag 10 juli 2015

    Een groep vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut, waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE. In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm vertoond kunnen worden. Veel van de filmmakers hebben deze blog als vertrekpunt gebruikt bij de keuze voor het onderwerp van hun animatie.



    Marlijn van Nuenen en Dewi de Bue brachten met deze vijfde teaser, getiteld Truus, de vergeten filmactrice Truus van Aalten (1910-1999) weer tot leven. In het filmpje bladert zij door het fotoalbum van haar korte maar roemrijke vooroorlogse filmverleden, waarin zij in ruim veertig Duitse films en één Nederlandse film speelde.

    Oproep voor filmsterren

    Van Aalten werkte bij Peek & Cloppenburg  in Amsterdam, maar droomde al sinds haar kindertijd van een leven als filmster. Toen ze in 1926 de hiernaast staande advertentie in de krant zag met een oproep van de  Filmmaatschappij UfA in Berlijn voor talentvolle actrices, ging haar droom in vervulling.
    Ze liet portretfoto's maken op de Kalverstraat en kreeg vervolgens een bijrolletje in een film. In Berlijn zou ze uitgroeien tot een grote ster. In recensies werden haar komische talenten geprezen. Ook de overgang naar de geluidsfilm doorstond ze glansrijk; haar stem was goed en ze kon inmiddels aardig Duits spreken. Haar opvallende bobkapsel, toen een uiting van vrouwenemancipatie, had ze overgenomen van de Amerikaanse filmdiva Colleen Moore.

    Vanaf eind jaren twintig werd het filmmaken in Duitsland door de opkomst van de nazi's echter steeds meer beladen. Haar roem was echter inmiddels ook doorgedrongen in Nederland, en  in 1934 werd ze gevraagd voor de Nederlandse speelfilm Het meisje met den blauwen hoed, die een groot succes werd. Helaas stond haar accent, dat inmiddels te Duits was geworden, ook haar Nederlandse vervolgcarrière in de weg. Na de oorlog lukte het haar niet meer om haar comeback te maken in de filmwereld, en begon ze, heel toepasselijk, een succesvolle handel in souvenirs.
    Een kist vol souvenirs

    Dankzij het tot de verbeelding sprekende archief  dat EYE ontving van haar nichtje in 2009, tien jaar na haar overlijden, blijft haar herinnering bewaard in vele portretfoto's, brieven, knipsels uit kranten en tijdschriften uit haar tijd en publiciteitsmateriaal. Op deze foto van het archief is rechts van het midden een reclamebord te zien voor Het meisje met den blauwen hoed.

    In een eerder blogbericht is meer archiefmateriaal over Truus van Aalten te vinden en een link naar de inventaris. Daarnaast heeft het Arnhems historisch tijdschrift in haar editie van juni 2015 een uitgebreid artikel gewijd aan Van Aalten, die in Arnhem geboren werd.

    Truus van Aalten, AKV/St.Joost, archief
  • Festival Cinema Ritrovato in Bologna

    donderdag 2 juli 2015

    Teruggevonden films.  Dat is waar het bij het festival Cinema Ritrovato, dat deze week voor de 29e keer plaatsvindt in Bologna om draait. Oude, vergeten filmrollen worden onder het stof vandaan gehaald of gerestaureerd, en vertoond in een van de zes filmzalen of bij een openluchtvoorstelling op het majestueuze Piazza Maggiore of op het knusse binnenplaatsje Piazzetta Pasolini, voor de ingang van de Cineteca. Op het grote plein zagen we Ingrid Bergman in het legendarische Casablanca op een kolossaal doek. Op het kleine speelde de temperamentvolle diva Francesca Bertini de hoofdrol in de Italiaanse zwijgende film Assunta Spina uit 1915, die nog betoverender werd door het licht en de opkringelende rook van de historische carbon arc projector.

    Met een grote delegatie van EYE bevinden we ons deze week in dit paradijs voor liefhebbers van filmgeschiedenis: 427 films, van 1895 tot nu, uit vele verschillende landen en verschillende thema's, waarin kleur de rode draad vormt, van Jazzfilm tot Japanse kleurenfilm, van oude technologieen tot het digitale tijdperk. We leren het verschil tussen digitale en analoge restauraties en de ethische implicaties hiervan. En in het programma Cento Anni Fa vliegen we honderd jaar terug in de tijd: naast Ingrid Bergman zag toen ook het kleurensysteem Technicolor het licht, die beiden de filmgeschiedenis voorgoed veranderden.

    EYE neemt jaarlijks deel aan het programma en dit jaar vertoonde het hier een programma over kleuren en diva's, met films uit de periode 1902-1920 rondom het kort geleden verschenen boek Fantasia Of Color in Early Cinema, over kleurgebruik in de vroege cinema aan de hand van voorbeelden uit de collectie. Hieronder zijn premières te zien van drie recente ontdekkingen: de divafilms Una notte a Calcutta (Mario Caserini, 1918, met Lyda Borelli) en La falsa strada (Roberto Danesi, 1913, met Maria Jacobini), en de Duitse komedie Die Barfusstänzerin (1918) met Rosa Porten.

    Voor de catalogus van het festival heeft EYE een aantal scans van framestills geleverd, maar ook van filmfoto's, waaronder deze stillfoto uit de korte documentaire Ben: Ben Webster in Europe van Johan van der Keuken uit 1967, die vertoond wordt in het programma-onderdeel Il Jazz al cinema Een voorbeeld van een framestill is deze uit La Chenille de la Carotte (1911, Frankrijk, 9 min.)

    Kijk voor een uitgebreider verslag van het afgelopen festival op het blog van filmwetenschapper Ivo Blom.








    still, foto
  • De krullevaar uit Pluk van de Petteflet terug in het museum

    vrijdag 26 juni 2015


    De krullevaar uit Pluk van de Petteflet is terug in het museum. Deze bijna uitgestorven maar vrolijke vogel met haren in plaats van veren lag tot voor kort opgeslagen in het depot van EYE. Sinds deze week is hij weer te bekijken in de familietentoonstelling De vrolijke wereld van Fiep, tot en met 6 maart 2016 in het Limburgs Museum in Venlo. En Fiep is natuurlijk Fiep Westendorp (1916-2004), de maakster van de beroemde tekeningen van de kinderboeken van Annie M.G. Schmidt.

    Van deze 'grande dame onder de Nederlandse illustratoren' zoals zij genoemd wordt, zijn vierhonderd originele werken te zien in deze overzichtstentoonstelling.

    De krullevaar is een zeldzame vogel die zijn ouders kwijt is. Hij komt uit een groot oranje ei dat Pluk heeft gevonden. Als hij in handen dreigt te vallen van een sluwe museumdirecteur, die hem wil opzetten en tentoonstellen in zijn museum, weten Pluk en zijn vriendjes hem gelukkig te redden. Daarna leert hij weer vliegen en vindt hij zijn familie terug, die toch nog in leven blijkt te zijn.


    De echte krullevaar in het boek, tekening Fiep Westendorp

    Het boek Pluk van de Petteflet uit 1971 werd in 2004 verfilmd door Ben Sombogaart en Pieter van Rijn. In het archief van producent Burny Bos bij  EYE bevindt zich niet alleen de krullevaar, maar ook het autootje van Pluk. Een replica van dit autootje staat ook in de tentoonstelling, op bovenstaande foto te zien achter de krullevaar, zodat kinderen er me kunnen spelen.

    Still uit Pluk van de Petteflet

    Nederlandse film, props
  • Première Fietsen naar de maan

    vrijdag 19 juni 2015

    Johan Walhain in een still uit Fietsen naar de maan

    Op 28 juni gaat in EYE de gloednieuwe restauratie van Fietsen naar de Maan  uit 1963 in première. Deze speelfilm is een door de nouvelle vague geïnspireerd tijdsdocument van het volkse Amsterdam vlak voor de opmars van Provo en hippies, en vormde het debuut van Jeroen Krabbé. Het oorspronkelijke beeld-en geluidsnegatief van de bioscoopversie waarop de restauratie gebaseerd is, werd vorig jaar teruggevonden in het Stadsarchief Amsterdam.

    In de film van Jef van der Heyden spelen Bernhard Droog, Johan Walhain en Ton Lensink drie broers:  een politieman, een schroothandelaar en een kunstenaar. De drie vertegenwoordigen elk één van de eigenschappen van hun overleden vader, namelijk charmante onhandigheid, een artistieke aanleg en een speelse zakelijkheid. Hun worstelingen met het leven leiden tot allerlei tragikomische situaties. De fiets bepaalde toen ook al het stadsbeeld, en de titel symboliseerde volgens de regisseur destijds "het menselijke streven naar het onbereikbare".
    

    Regisseur Jef van der Heyden op de set bij Fietsen naar de maan


    Voor de binnenopnames werden decors gebouwd in de Amsterdamse filmstudio Cinetone (de huiskamers van twee van de broers en een kroeginterieur), maar de buitenopnames geven een mooi beeld van de sfeer in de stad.

    De film past in een beweging van jonge regisseurs met een klein budget die steeds meer op straat gingen filmen om het 'echte leven' te vangen. Dit werd toen mogelijk doordat de filmapparatuur lichter en goedkoper werd. Van der Heyden filmde (vaak met een verborgen camera) op vele plekken in de stad, onder andere het Waterlooplein en het Leidseplein.

    Het publiek interesseerde het echter niet; bij de meeste bioscopen werd hij na een week al uit de roulatie gehaald, en voor de recensenten kon de film de vergelijking met de Franse nouvelle vague niet doorstaan. De regisseur en de producent P. Hans Frankfurter raakten gebrouilleerd, waardoor de film later ook nooit op dvd of video is uitgekomen.

    Met terugwerkende kracht wordt nu de onschatbare waarde van de film ingezien en komt deze alsnog in een beperkte oplage uit op een dvd. Bij de première wordt deze uitgereikt en zijn Maartje van der Heyden en Guido Frankfurter, de kinderen van respectievelijk de regisseur en de producent (inmiddels beiden overleden) te gast evenals Michiel Kerbosch, die als 16-jarige in de film meespeelde.
    

     

    Aankondiging, uit het archief van P. Hans Frankfurter

    In de archieven van EYE bevindt zich een aantal still- en werkfoto's, evenals het scenario, publiciteitsmateriaal en enkele brieven van de regisseur. Een treffende terugblik op Fietsen naar de Maan is te vinden in een artikel in Ons Amsterdam van Harry Hosman, die werkt aan een boek over Amsterdam in de film:

    "Zelden gaf Amsterdam zich zo bloot in een Nederlandse speelfilm. De straten, de havens, de pleinen, de stegen en grachten, ze zijn adembenemend grijs, grauw, vies. Maar tegelijk onweerstaanbaar aantrekkelijk en mooi. Fietsen naar de maan ademt de triestheid van het vergaan van de tijd."
     

     

    filmcamera, still, publiciteitsmateriaal, werkfoto, archief, Nederlandse film
  • Animatiefilmpjes St. Joost: Angst voor het moderne

    donderdag 11 juni 2015


    Een groep  vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE.  In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm  kunnen worden gebruikt.

    Veel van de filmmakers hebben, om een indruk te krijgen van de veelzijdigheid van de  Filmgerelateerde Collecties, dit blog als vertrekpunt gebruikt. 


    Om deze video te bekijken moet je cookies accepteren klik hier






    In het filmpje Angst voor het moderne brengt Raymon Wittenberg drie affiches uit de jaren tien van de twintigste eeuw uit de collectie van EYE tot leven. Hierin zijn voor die tijd nieuwe vervoersmiddelen in actie te zien: een auto, trein en vliegtuig. Door in te zoomen op de gezichten van de inzittenden en omstanders, wordt de spanning en fascinatie benadrukt die de kracht en snelheid bij hen teweegbracht.

    Wittenberg maakte zelf 3D modellen van een auto, trein en vliegtuig die uit de 'affiches' vliegen. Op zijn blog brengt de maker uitgebreid het werkproces van dit filmpje in beeld.  Jeroen Buskes zette met spannende muziek de beelden kracht bij. Hieronder de drie gebruikte affiches:


    The Freight Train Drama (1912)





    L'Automobile della Morte (1912)


    Barrabas (1914)

     
    affiches, AKV/St.Joost, affiche, animatie
  • Panorama van filmapparaten: Mutoscoop

    donderdag 4 juni 2015

    In de kelder van EYE is het Panorama te zien, een permanente tentoonstelling waarin de geschiedenis van de cinema wordt weergegeven met filmapparaten uit de collectie. Bevlogen uitvinders en visionairs buigen zich al eeuwenlang over het vastleggen van licht en beweging in beeld. EYE brengt een reis door de tijd aan de hand van filmapparaten, die belangrijke wendingen in de filmgeschiedenis markeren. Duidelijk wordt dat de geschiedenis van de film niet begon in 1896, zoals wij allemaal denken, maar veel verder terug.

    In een serie op dit blog duiken we in deze wondere wereld van de filmapparatuur. In de vorige afleveringen vertelden we over het diorama, waarschijnlijk het oudste object uit de collectie, de magische toverlantaarn en de Kinamo compact camera uit 1924. 

    Deze keer presenteren we het grootste apparaat uit de serie: de mutoscoop. Dit apparaat uit ongeveer 1900 is het best te omschrijven als de mechanische vorm van het bekende flipboekje, waarbij er door verschillende pagina's te rollen, de illusie van beweging ontstaat. Door de kijker bovenin en draaiend aan de hendel rechts kon maar één persoon tegelijk het filmpje zien. Daarom werd het waarschijnlijk vooral in café's en op kermissen gebruikt. 

    Dit exemplaar is van de American Mutoscope and Biograph Co. uit New York en er zit een scène uit de korte film The Waiter (1914) van Charlie Chaplin op. Er bovenop stond een titelbordje en er zat een geldbakje bij. Als de klep in de vorm van een schelp eraf wordt gehaald, zie je op de foto rechts de binnenkant, met een eindeloze hoeveelheid stukjes papier, die je als frames zou kunnen beschouwen.

    apparaten, Charlie Chaplin, apparatuurcollectie, Mutoscope, Apparatuur
  • Panorama van filmapparaten: de Mutoscoop

    donderdag 4 juni 2015


    In de kelder van EYE is het Panorama te zien, een permanente tentoonstelling waarin de geschiedenis van de cinema wordt weergegeven met filmapparaten uit de collectie. Bevlogen uitvinders en visionairs buigen zich al eeuwenlang over het vastleggen van licht en beweging in beeld. EYE brengt een reis door de tijd aan de hand van filmapparaten, die belangrijke wendingen in de filmgeschiedenis markeren. Duidelijk wordt dat de geschiedenis van de film niet begon in 1896, zoals wij allemaal denken, maar veel verder terug.

    In een serie op dit blog duiken we in deze wondere wereld van de filmapparatuur. In de vorige afleveringen vertelden we over het diorama, waarschijnlijk het oudste object uit de collectie, de magische toverlantaarn en de Kinamo compact camera uit 1924. 

    Deze keer presenteren we het grootste apparaat uit de serie: de mutoscoop. Dit apparaat uit ongeveer 1900 is het best te omschrijven als de mechanische vorm van het bekende flipboekje, waarbij er door verschillende pagina's te rollen, de illusie van beweging ontstaat. Door de kijker bovenin en draaiend aan de hendel rechts kon maar één persoon tegelijk het filmpje zien. Daarom werd het waarschijnlijk vooral in café's en op kermissen gebruikt. 


    Dit exemplaar is van de American Mutoscope and Biograph Co. uit New York en er zit een scène uit de korte film The Waiter (1914) van Charlie Chaplin op. Er bovenop stond een titelbordje en er zat een geldbakje bij.Als de klep in de vorm van een schelp eraf wordt gehaald, zie je op de foto rechts de binnenkant, met een eindeloze hoeveelheid stukjes papier, die je als frames zou kunnen beschouwen.


    apparaten, Charlie Chaplin, apparatuurcollectie, Mutoscope, Apparatuur

Pagina's