Collectieblog

  • Animatiefilmpjes St. Joost: Filmfoto Stanley Kubrick

    donderdag 16 april 2015



    Een groep  vierdejaars animatiestudenten van de Academie AKV|St.Joost heeft korte geanimeerde teasers gemaakt van ongeveer 1 minuut waarbij zij zich hebben laten inspireren door de Filmgerelateerde collecties van EYE.  In een serie publiceren we deze filmpjes, die ook als voorfilm kunnen worden gebruikt.

    Veel van de filmmakers hebben, om een indruk te krijgen van de veelzijdigheid van de  Filmgerelateerde Collecties, dit blog als vertrekpunt gebruikt. Zo ook Jelle van Meerendonk, die zich voor zijn teaser On the set with Kubrickliet inspireren door een setfoto van filmregisseur Stanley Kubrick bij de opnames van A Clockwork Orange, die was gepubliceerd in dit blogartikel

    Jelle kwam al vroeg in aanraking met deze film van Kubrick, die hij vele malen zag en die een enorme indruk op hem maakte. Met name het plot en de cameravoering inspireerden hem. Met deze teaser biedt hij een fantasievolle blik achter de schermen en brengt hij als het ware de setfoto in beweging: "De animatie geeft mijn kijk weer op de filmset wat er had kunnen gebeuren toen de foto is geschoten. Om de toeschouwer een indruk te geven dat er meer is dan alleen maar de opnames draaien."


    Om deze trailer te bekijken moet je Youtube cookies accepteren klik hier




    filmcamera, AKV/St.Joost, werkfoto, foto, animatie
  • Panorama van filmapparaten: de Kinamo camera

    donderdag 9 april 2015

    In de kelder van EYE is nu het Panorama te zien, een permanente tentoonstelling waarin de geschiedenis van de cinema wordt weergegeven met filmapparaten uit de collectie. Bevlogen uitvinders en visionairs buigen zich al eeuwenlang over het vastleggen van licht en beweging in beeld. EYE brengt een reis door de tijd aan de hand van filmapparaten, die belangrijke wendingen in de filmgeschiedenis markeren. Duidelijk wordt dat de geschiedenis van de film niet begon in 1896, zoals wij allemaal denken, maar veel verder teruggaat.

    In een serie op dit blog duiken we in de wondere wereld van de filmapparatuur. In de vorige afleveringen vertelden we over het diorama, waarschijnlijk het oudste object uit de collectie, en de magische toverlantaarn. Ditmaal is de eer aan de Kinamo compact camera uit 1924, op de iPhone na het kleinste object uit deze apparatenserie, waarmee Joris Ivens De Brug vastlegde.

    Een koffertje van slechts 16x12x14cm. groot. Gezien de loodzware en omvangrijke proporties van camera's in die tijd was dit een ware revolutie op cameragebied. Een ware ontdekking voor de avontuurlijke documentairefilmer Joris Ivens, die deze amateurcamera gebruikte voor zijn film De Brug, waarvoor hij de meest acrobatische toeren uithaalde. De camera was in feite een verlengstuk van zijn arm.

    In het leven van de in 1898 geboren Ivens speelden camera's van het begin af aan een grote rol. Hij begon bij zijn vaders fotohandel CAPI in Nijmegen. Toen maakte hij al de korte speelfilm De Wigwam (1911) met hulp van medewerkers van zijn vader. Hij trommelde zijn hele familie op om rollen te spelen. In de jaren twintig sloot hij zich aan bij de Filmliga, die zich verzette tegen de Hollywoodcinema. Hij werd een van de toonaangevende figuren van de Nederlandse avant-gardefilms, met documentaires als De Brug (1928) en Regen (1929). Later ging hij steeds meer reizen en maakte politiek geëngageerde films als Borinage (1934), over de mijnwerkers in deze Waalse streek.

    De Brug was een filmexperiment dat Ivens in de pauzes van zijn werk bezighield. Hij werkte in Leiden en ging tussen de middag met de trein naar Rotterdam om de toen net aangelegde spoorbrug over de Maas te filmen. De vele diagonale lijnen van de brug komen terug in de bewegingen van de camera, op zoek naar 'expressieve hoeken', zoals Ivens het omschrijft.

    De camera was niet bedoeld voor professionals, maar voor amateurs en moest dus vooral eenvoudig te bedienen en compact zijn. Het is een handheld camera zonder statief, en ook de draaihendel is vervangen door een de aandrijving van een veermotor. Ivens werkte zelf mee aan de ontwikkeling van dit apparaat, dat perfect paste bij zijn idealen. Hij wilde nooit een professional worden, maar de vrijheid behouden van een amateur. En hij was hier niet alleen in, ook voor grootheden als Dziga Vertov en Walter Ruttmann was het een geliefde camera.

    apparaten, apparatuurcollectie, Joris Ivens, Apparatuur
  • The Color Red

    zaterdag 28 maart 2015

    Affiches met een bijzondere rol voor de kleur rood zijn het eerste thema van een nieuwe opstelling in EYE, die dit weekend gepresenteerd wordt in het kader van het project "Cinema (R)evolutie". Het project behelst het meer zichtbaar maken van de (filmgerelateerde) collecties in het museumgebouw.
    De "affichegalerij" komt te hangen in de voorgang van zaal 2 en 3. Op een deel van deze wand waren eerder al kleine exposities te zien van affiches voor de films van Theo van Gogh en Alfred Hitchcock.

    Deze keer is het thema niet aan een zaalprogramma, tentoonstelling of persoon gelieerd, maar is het een idee dat ontstaan is vanuit de collectie zelf. Natuurlijk is de kleur rood een populaire kleur en is deze in talloze affiches gebruikt. Daarom kwamen ook alleen affiches in aanmerking waar deze kleur onmiddellijk als kleur in het oog sprong. Bovendien moest het ook een geslaagd totaal - ontwerp zijn en liefst ook een aantal voor het publiek bekende films en sterren bevatten. De aanleiding voor de opening van deze opstelling deze week is de conferentie "The Colour Fantastic: Chromatic Worlds of Silent Cinema", in EYE van 29 t/m 31 maart.
    Het was een groot plezier om met dit thema door de collectie te bladeren en 16 (oorspronkelijk 20) affiches uit te kiezen. Het resultaat bevat een breed scala aan landen van herkomst (Verenigde Staten, Cuba, Frankrijk, Duitsland, Sovjetunie, Polen, Denemarken en Nederland), werk van beroemde ontwerpers (o.a. Saul Bass, Mikhail Dlugach, Albert Hirschfeld, Waldemar Swierzy, Valdemar Christian Setoft, Pierre Etaix, Hans Hillmann en vanuit Nederland Jurriaan Schrofer, Frans Bosen en Dolly Rüdemann) en thema's.

    Sommige affiches hebben een overheersende rode kleurstelling (bijv. West Side Story, Mon Oncle), andere gebruiken de kleur juist om vanuit een rustige achtergrond een sterk accent te zetten (Harakiri, Les Amants).
    Bij de linoleumdruk affiches van Frans Bosen zijn de kleurvlakken vanzelf strak omlijnd (Don Q en Dante's Inferno), bij de Poolse affiches van Jan Mlodozeniec (Senso/Zwysty) en Waldemar Swierzy (Sunset Boulevard/Bulwar zachodzacego stonca) is de kleur rood een stevige achtergrond waaruit het met zwart en lichte kleuren geschilderde thema juist sterk naar voren kan komen.
    Saul Bass (Anatomy of a murder) en Hans Hillmann (Der General) zetten de kleur rood gewaagd tegenover een bijna vloekende oranje resp. paarse tint en gebruiken grote vlakken, daar waar de kleur rood in de jurken van Gloria Swanson (Manhandled/Maendenes moral), Rita Hayworth (Affair in Trinidad) en een onbekende Russische dame op het affiche van Bluzhdayushchie zvyozdy juist weer een bijna erotiserend accent is tegenover een divers gekleurde achtergrond.

    De affiches zullen in EYE 3 maanden te zien zijn en worden op de website van EYE getoond met de credits.
    Op Flickr is de gehele selectie van 20 te zien: klik hier
    Frans Bosen, Jan Mlodozeniec, Gloria Swanson, Rita Hayworth, Hans Hillmann, Saul Bass, Waldemar Swierzy, affiche, Dolly Rüdemann, Mikhail Oskarovich Dlugach
  • Panorama van filmapparaten: de Toverlantaarn

    donderdag 26 maart 2015

    In de kelder van EYE is nu het Panorama te zien, een permanente tentoonstelling waarin de geschiedenis van de cinema wordt weergegeven met filmapparaten uit de collectie. Bevlogen uitvinders en visionairs buigen zich al eeuwenlang over het vastleggen van licht en beweging in beeld. EYE brengt een reis door de tijd aan de hand van filmapparaten, die belangrijke wendingen in de filmgeschiedenis markeren. Duidelijk wordt dat de geschiedenis van de film niet begon in 1896, zoals wij allemaal denken, maar veel verder teruggaat.

    In een serie op dit blog duiken we in de wondere wereld van de filmapparatuur. In de vorige aflevering vertelden we over het diorama, waarschijnlijk het oudste object uit de collectie. De toverlantaarn heeft echter zijn wortels nog veel verder in de geschiedenis, namelijk in de Renaissancetijd, waarin ook het perspectief in de schilderkunst werd uitgevonden. Je zou deze magische lantaarn dan ook kunnen beschouwen als de voorloper van de diaprojector.

    Met de toverlantaarn konden afbeeldingen, die waren geschilderd in transparante verf op een glazen plaatje, geprojecteerd worden op een doek of de wand. Over de oorspronkelijke uitvinder was er onder de onderzoekers lang discussie, en zelfs Leonardo Da Vinci werd genoemd. Degene die echter vrijwel zeker aan de wieg heeft gestaan is de Nederlandse uitvinder en wis-, natuur- en sterrenkundige Christiaan Huygens (1629-1695).
    
    In het boek Dutch Perspectives, 350 years of visual entertainment wordt duidelijk dat ons land een belangrijke rol heeft gespeeld bij de uitvinding. Dat heeft waarschijnlijk te maken met de grote culturele ontwikkelingen en het relatief tolerante klimaat die Nederland toen kenmerkten, waarin uitvinders konden floreren.

    Zo wordt in het boek verteld hoe Huygens op het idee voor de toverlantaarn kwam. Zijn vader Constantijn had van Cornelis Drebbel, de uitvinder van de onderzeeboot, een camera obscura en een microscoop gekregen, waarmee Christiaan begon te knutselen. Rond 1659 maakte hij voor het eerst melding van zijn toverlantaarn. Dit ontwerp was meer een plezierig tussendoortje voor hem en niet iets wat hij serieus noemde in zijn wetenschappelijke publicaties. Daarom duurde het zo lang voor echt kon worden vastgesteld dat hij deze had uitgevonden.

    De toverlantaarn die in het Panorama staat opgesteld is van Watson and Sons en stamt uit ca. 1880. De projectie van dit apparaat was verreikend, dus je kon voor een groot publiek de plaatjes vertonen. De kleinere toverlantaarns waren juist weer geschikt voor wat we nu 'home cinema' zouden noemen. En in de negentiende eeuw werden er veel openbare lessen gegeven met behulp van de toverlantaarn. Dus het gebruik van visuele middelen voor educatie deed toen al opgeld.

    Voorbeeld van een toverlantaarnplaatje, collectie EYE
    Voorbeeld van een toverlantaarnplaatje, collectie EYE

    apparaten, Christiaan Huygens, toverlantaarn
  • Rembrandt in de schuilkelder

    donderdag 19 maart 2015

     

    In de tentoonstelling Het Stedelijk in de oorlog, die loopt tot en met 31 mei 2015, kijkt het Stedelijk Museum zeventig jaar na de bezetting terug op deze tijd en haar eigen rol daarin. Hierin zijn kunstwerken uit de collectie te zien, waarvan sommigen mogelijk nog zullen worden teruggebracht naar de rechtmatige eigenaar; het onderzoek van de restitutiecommissie loopt op dit moment. Ook wordt er archief-en documentatiemateriaal getoond, waaronder een foto-album uit een persoonsarchief van EYE.

    Tijdens de naziperiode is van veel, met name Joodse, kunstverzamelaars en kunstenaars op onrechtmatige wijze werk afhandig gemaakt. Het onderzoek waarop de expositie is gebaseerd maakt deel uit van het landelijke onderzoek 'Museale verwervingen sinds 1933', dat ook bij het Stedelijk leidde tot een zoektocht door de eigen collectie.
    In het getoonde album van EYE plakte Rolf ten Kate, directiesecretaris van de Amsterdamse Filmstudio Cinetone, foto's en krantenartikelen van films die in de eerste oorlogsjaren gemaakt werden. Dit is bijzonder, omdat over deze turbulente periode in de Nederlandse filmgeschiedenis weinig materiaal te vinden is. In 1942 werd Cinetone bezet door de Duitsers en werden er propagandafilms gemaakt.


    Pagina uit het fotoalbum die in het Stedelijk wordt getoond.

    De pagina die te zien is bevat een reportage van de in november 1940 door Andor von Barsy gefilmde documentaire Rembrandt in de Schuilkelder. Deze gaat over het voor de Duitsers verstoppen van schilderijen van o.a. Rembrandt, Vermeer en Breitner op geheime locaties in Castricumse duinbunkers. De film is in 1946 voltoooid. Op de foto's is ook Willem Sandberg te zien, de toenmalige legendarische directeur van het Stedelijk.

    Ten Kate, zelf tevens een enthousiast amateursmalfilmer en fotograaf, maakte tegelijkertijd een filmreportage in kleur van de verhuizing en het omringende duinenlandschap, getiteld Waar de blanke top der duinen. Beide genoemde films zijn in de tentoonstelling te bekijken.

    Cinetone, Tweede Wereldoorlog, documentaire, werkfoto, foto, Nederlandse film
  • Komt dat zien! Affiche-expo in EYE Overamstel

    donderdag 12 maart 2015

     
    In de entreehal en de bibliotheek van EYE Overamstel wordt nu een selectie affiches getoond van iconische films uit de geschiedenis.

    Curator Soeluh van den Berg licht toe: 'Uit de doublurecollectie van de affiches is een keuze gemaakt op basis van vormgeving, formaat en niet in de laatste plaats belangrijke films. Daarbij is de diversiteit van de collectie goed terug te zien: bij de entree een replica van het beroemde Stenbergaffiche voor Pantserkruiser Potemkin (1925) naast het opvallende affiche voor Als twee druppels water (1963) vervolgens op de rolstellingen twee grote Franse affiches vergezeld van twee grote Italiaanse affiches, o.a van de films The Kid (1921) van Charlie Chaplin en Tristana (1970) van Luis Buñuel. Achterin de bibliotheek tenslotte vier kleine affiches die vooral de breedte van de collectie illustreren en een kleurrijke toevoeging aan deze studiezaal geven.'

    De affiches zijn tot de verhuizing naar het nieuwe Collectiecentrum in aanbouw in Noord te zien aan de Van Marwijk Kooystraat 14, bij metrostation Overamstel. De bibliotheek, met een grote collectie filmboeken, -tijdschriften, digitale bronnen en dvd's een niet te missen plek voor filmliefhebbers en onderzoekers, is toegankelijk op dinsdag en donderdag van 9:30 tot 17:00.

    affiche
  • Zaterdag 7 maart Filmfestival Kees Hin

    donderdag 5 maart 2015


    Kees Hin, jaartal onbekend, fotograaf Maarten Hin

    Filmmaker Kees Hin zit dit jaar vijftig jaar in het vak. Daarom wordt hij komende zaterdag geëerd met een persoonlijk filmfestival in de Desmet Studio's. Jaarlijks vindt hier het Plantage Filmfestival plaats.

    Zijn eerste film, Onderaards (1965), over de Nederlandse Aardoliemaatschappij zou de start worden van zijn levenslange, inspirerende  samenwerking met schrijver en dichter K. Schippers. Met hem zou hij onder andere televisieportretten van kunstenaars maken.

    Nadat hij de filmacademie vroegtijdig de rug toekeerde, begon hij zijn filmcarrière als assistent van Fons Rademakers en Bert Haanstra.  Sindsdien maakte hij meer dan honderd  documentaires en televisiefilms en speelfilms, zoals Soldaten zonder geweren (1985) en Het schaduwrijk (1993). Kees Hin is iemand die altijd op het grensvlak werkt tussen speelfilm en documentaire en vaak een experimentele invalshoek kiest.

    Op het filmfestival zullen documentaires, korte films en televisie-afleveringen te zien zijn. Ook is er de première van zijn onlangs voltooide filmportret Het scherpe oog van Aat Veldhoen (1914) over deze kunstenaar, die tevens bij Hin in de buurt woont. De filmer zelf is de hele middag aanwezig om zijn films toe te lichten en vragen te beantwoorden en K. Schippers zal ook een deel van de middag komen kijken.

    Vandaag was Hin in EYE om onderzoek te doen voor een retrospectief van zijn werk in dit Filmmuseum, dat waarschijnlijk in januari 2016 georganiseerd zal worden. Hij is blij met het festival komende zaterdag en heeft ook meegedacht over het programma. Zelf verheugt hij zich er het meest op om de korte film Walt van Praag en de toren naar de hemel uit 1976 weer terug te zien. Hierin wordt een  man gevolgd, die zo gefascineerd is door Griekse zuilen, dat hij er een toren mee bouwt in zijn tuin. "Het gaat over de clown in de mens, over hoogtebehoefte, en ik hoop dat het plezier van die man en het filmen ook overkomt op de kijkers," aldus Hin.

    EYE beheert een groot persoonsarchief van Kees Hin, met materiaal van 1965 tot 2011. Klik hier voor de inventaris. 

    documentaire, archief, Kees Hin, Nederlandse film
  • Borge Ring programma 6 maart in EYE

    donderdag 5 maart 2015

    De Rembrandt onder de animators, zo wordt hij genoemd. Afgelopen zaterdag is de autobiografie verschenen van de 94-jarige tekenaar Børge Ring, die in 1985 een Oscar won voor zijn animatiefilm Anna en Bella. Daarnaast is er een mooi verzorgde publicatie uitgekomen met artwork van Ring.

    Om dit te vieren vindt er morgenmiddag in EYE een programma plaats rondom zijn films.
    Ring werkt sinds 1949 voor grote animatiestudio's, waaronder die van Marten Toonder, Walt Disney en Steven Spielberg. Hij tekende onder andere Donald Duck, Asterix & Obelix en Olivier B. Bommel en maakte daarnaast veelgeprezen vrij werk.

    Børge Ring met zijn Oscar. Foto Jan van de Nieuwenhuijzen
    Ring woont al sinds 1988 met zijn vrouw in een boerderij in Brabant. Hij had behoorlijk wat tegenslag bij het schrijven van zijn memoires. In 2012 brandde zijn huis af, waar zich ook zijn collectie bevond en al zijn prijzen, inclusief de Oscar. Die was gesmolten en zag er volgens Ring uitzag als een "omelet die door een truck was overreden".

    Het is dus een groot geluk dat er veel materiaal van Ring goed bewaard is in verschillende archieven, waaronder dat van EYE. Hiervan heeft striptekenaar Jan-Willem de Vries, die het boek met Rings artwork samenstelde, dankbaar gebruik gemaakt. Bij het programma morgen is ter plekke origineel artwork van Ring te bekijken.  Ook zijn de producenten Nico Crama, Cilia van Dijk en Willem Thijssen, waar Ring mee heeft samengewerkt, bij de voorstelling aanwezig.

    Ook het typen van zijn memoires ging volgens Ring soms lastig, of is het zijn rijke fantasie die hem parten speelde? "Wanneer de spelling niet consequent is, heeft dat ermee te maken dat er een familie van lieveheersbeestjes in mijn toetsenbord huist. Soms gaan ze op de letter zitten die ik net wilde gebruiken. Af en toe plegen ze zelfmoord in mijn koffiemok.”

    Meer mooie observaties van Ring zie je in het filmpje dat over hem gemaakt is in 2012.
    Hieronder enkele voorbeelden van artwork uit de EYE-collectie, van Anna en Bella (1984) en Run of the Mill (1999):








    Nederlands Instituut voor Animatiefilm (NIAf), animatie
  • Marcel Perez: misschien wel de beste vergeten filmkomiek

    donderdag 26 februari 2015

    Onlangs is er een boek uitgekomen over de vergeten acteur en regisseur uit de zwijgende filmperiode: Marcel Perez (1884, Madrid, 1929, L.A.). Steve Massa, een historicus gespecialiseerd in zwijgende komedies, brengt hem hierin weer tot leven. Wie veel films heeft gezien uit de Desmet collectie is deze komiek zeker een keer tegengekomen, want hij speelde in een groot deel van de films uit die tijd. In Italië is hij bekend als Robinet, het karakter dat hij in 150 Italiaanse films speelde. Hij begon zijn carrière als circusclown in Parijs en speelde tussen 1900 en 1928 in meer dan 200 korte films. Tijdens de Eerste Wereldoorlog vertrok hij naar Amerika, waar hij in de Bungles-komedies speelde.
     

    Samen met Max Linder vormde hij een van de schakels tussen de Europese en Amerikaanse stille films.  Inmiddels is hij in de vergetelheid geraakt, door het schaarse aantal films dat er van hem over is. De enorme hoeveelheid artiesten- en bijnamen waarmee hij door de filmkomediewereld fladderde, zoals Marcel Fabre, Michel Fabre, Fernandea Perez, Tweedy en zijn bekendste, Robinet, maakte het de onderzoekers echter ook niet makkelijk. Massa schetst de levens- en carrièreloop van Perez, die samenviel met de opkomst van de filmkomedie. Daarnaast bevat het boekje ook een groot aantal zeldzame filmfoto's.

    Op de cover is een affiche te zien van de film Robinet automobilista miope (Robinet bijziende chauffeur, 1914, Marcel Fabre, Italië) uit de EYE-collectie, ontworpen door het Italiaanse atelier Butteri.

    In samenwerking met EYE is ook de DVD The Marcel Perez Collection verschenen, met een keuze uit de Italiaanse Robinetfilms (Uit de Desmetcollectie van EYE) en de Amerikaanse films van Perez (uit het archief van de Amerikaanse Library of Congress). De films zijn door Ben Model, een van Amerika's bekendste muzikaal begeleiders van stille films, voorzien van muziek. De DVD is evenals het boek te koop in de EYE Shop en op Amazon.

    Voor wie nu al iets van Perez wil zien, is  hier een stukje te bekijken van de science fictionfilm The Extraordinary Adventures of Saturnino Farandola, die hij aan het begin van zijn carrière regisseerde en waar hij ook in meespeelde.

    affiche, Zwijgende film, archief Desmet
  • Jean Desmet in Andere Tijden

    donderdag 19 februari 2015

    Naar aanleiding van de tentoonstelling Jean Desmets droomfabriek is er een aflevering van het tv-programma Andere Tijden gewijd aan deze illustere filmpionier. Hierin komen EYE-curator Mark Paul-Meyer en onderzoeker Ivo Blom aan het woord, o.a. in de Parisienbioscoopzaal, evenals Ilse Hughan, kleindochter van Jean Desmet en haar neef Maréchal Desmet.  Het programma is op 24 februari 2015 om 21.20 u te zien op NPO 2.

    Jean Desmet, archief Desmet

Pagina's