kermisman

Jean Desmet werd geboren op 26 augustus 1875 in de buurt van Brussel. Het gezin verhuisde al snel naar Den Bosch; zijn vader, Maréchal Desmet, was een arme koopman met een verpieterde textielhandel.

Maréchal stierf in 1893. Daarna begon Jeans moeder Rosine met aardewerk de kermissen af te reizen; hij hielp haar als oudste zoon. Zijn moeder overleed echter een jaar na zijn vader.

jong kostwinner

Jean was nog geen twintig, maar moest voor het gezinsinkomen zorgen voor zijn vijf broers en zussen, waarvan de jongsten tijdelijk naar een weeshuis gingen. Deze verantwoordelijkheid droeg zeker bij aan zijn keuze om kermisondernemer te worden, hoewel hij dus niet uit een typische kermisfamilie kwam.

Desmet breidde de handel van zijn moeder uit met draaiorgels, die hij ook aan anderen verhuurde. In 1896 trouwde hij met Catharina Dahrs, met wie hij een jaar later een ‘Wonderrad van Avontuur’ ging exploiteren. Hun kinderen Catharina (1898) en Maréchal (1899) reisden mee toen ze klein waren; later gingen ze naar kostschool.

attracties

Het Wonderrad werd als kansspel verboden in 1905. Dus begon Desmet een andere populaire nieuwigheid, een ‘tobogan’, een hoge spiraalvormige glijbaan.

Tobogans waren populair maar niet zonder gevaren; steeds meer gemeentes wilden de stellage niet op hun kermisterrein. Desmet had dus reden om alvast uit te gaan zien naar een attractie die hij ernaast kon exploiteren. In 1907 kocht hij een reisbioscoop; 'The Imperial Bio'.

  • Jean Desmet met een draaiorgel.

  • Reclame voor Desmets Wonderrad op een strooibiljet dat werd uitgedeeld.

tentoonstelling Jean Desmet

tentoonstelling Jean Desmets Droomfabriek
Van 13 december 2014 tot en met 12 april 2015

reisbioscoop

Jean Desmet stapte in toen de reisbioscoop al een bewezen succesnummer was: de eerste films werden in Nederland vertoond vanaf 1896 en vonden vrijwel meteen hun weg naar de kermis. Rond de eeuwwisseling hadden de meeste kermissen al een bioscooptent. Buiten de kermis waren films ook steeds vaker te zien in variététheaters die korte films tussen de goochel- en dansacts vertoonden. In de wintermaanden huurden sommige kermisvertoners bovendien zaaltjes en vertoonden daar films.

Om in deze al redelijk volle markt succes te hebben zorgde Desmet voor een opvallende gevel op zijn tent en vooral een luxe aangekleed interieur. Doordat hij al een stoommachine had die de tobogan van stroom voorzag, kon hij beide attracties volhangen met elektrische verlichting; ‘s avonds vormde dit een echte bezienswaardigheid op zichzelf.

de hele familie doet mee

Desmet was een man die geen kans liet liggen om geld te verdienen; tegen een entree van tien cent was ook zijn weelderig gedecoreerde woonwagen te bezichtigen.

  • Interieur woonwagen Jean Desmet

  • Interieur woonwagen Jean Desmet

De hele familie was betrokken bij het runnen van de attracties; zijn vrouw Catharina tot haar overlijden in 1907, zijn zwager en diens echtgenote reisden met hem mee. Desmets kinderen reisden in hun vakanties mee. Ook zijn jongere broers gingen in kermiszaken; Ferdinand zou een echte kermisondernemer worden met onder meer danstenten en een rodelbaan. Ook Mathijs runde een tijdje een danstent, Theo een zogeheten schervenkeuken.

Jean had zijn zinnen gezet op iets anders: in de steden verschenen de eerste vaste bioscopen.