Dinsdag 7 februari sluit Eye om 16:00 wegens een besloten evenement. Onze excuses voor het ongemak.

Sluit
Skip to content

Missing Pictures: Annefleur Schipper over Catherine Hardwicke

Bekende film buffs keken elk één aflevering uit de VR Missing Pictures en reflecteren op de filmmaker en diens nooit gemaakte film – of juist op wat diegene wél maakte.

Door Annefleur Schipper15 december 2022

Studiofoto van Annefleur Schipper in een groen pak
Foto © Linde Dorenbos

Mediamaker en filmwetenschapper Annefleur Schipper – onder andere bekend van podcast De Lesbische Liga en televisieprogramma Khalid & Sophie – schrijft over Catherine Hardwicke, die zaterdag 17 december in Eye haar doorbraakfilm Thirteen komt inleiden.

Wat hebben de films Thirteen, Lords of Dogtown en de gigantische kaskraker Twilight met elkaar gemeen? Op het eerste gezicht niet zoveel. Thirteen is een veelgeprezen drama over het turbulente leven van een dertienjarig meisje dat verstrikt raakt in een leven van drugs, seks en misdaad. Lords of Dogtown een biopic over een groep skateboarders in de jaren 70. En Twilight een film over verliefd worden op een bijna absurd knappe vampier die glittert als hij in het daglicht loopt.

still uit Lords of Dogtown (Catherine Hardwicke, US 2005)
still uit Twilight (Catherine Hardwicke, US 2008)
still uit Twilight (Catherine Hardwicke, US 2008)

Niet exact de rode draad waar je op hoopt, behalve dan dat deze films allemaal zijn geregisseerd door Catherine Hardwicke. Een naam die eigenlijk net zo voor op de tong zou moeten liggen als Scorsese, Nolan en Spielberg, maar dat gek genoeg niet doet. Zonde, want hoewel op het eerste gezicht het indrukwekkende CV van de in 1955 geboren Hardwicke enorm uiteenlopend lijkt, is haar kracht duidelijk: het genuanceerd en origineel in beeld brengen van groepen waar een gemiddelde buitenstaander niet zomaar in kan komen. Of dat nou fictieve groepen zijn zoals glinsterende vampiers of simpelweg een losgeslagen groep tienermeisjes: Hardwicke kan infiltreren en portretteren als geen ander, en het kleine leven groots vertellen.

“Hardwicke kan infiltreren en portretteren als geen ander, en het kleine leven groots vertellen.”

Annefleur Schipper

Zelf kwam ik voor het eerst in aanraking met het werk van Hardwicke toen ik dertien werd. Ik had voor een slaapfeestje een aantal vriendinnen uitgenodigd uit het dorp waar ik opgroeide en we gingen een film kijken. Dit was in 2004, dus het internet stond nog in de kinderschoenen. We spraken op gezette tijden af om met elkaar te chatten op MSN, maar werden daar ook direct af gekukeld als iemand naar ons vaste huisnummer belde. Social media platforms als Facebook en Instagram bestonden nog niet, waardoor je iets beter beschermd opgroeide dan de gemiddelde tiener tegenwoordig.

Voor mijn verjaardag wilde ik dolgraag de mierzoete romcom 13 Going on 30 kijken. Een film met Jennifer Garner in de hoofdrol, waarin ze als dertienjarig meisje opeens in het lichaam van een dertigjarige wakker wordt. Een gegeven dat me inmiddels heerlijk lijkt omdat ik de dertig al ben gepasseerd, maar toen natuurlijk als absoluut shockerend ervaarde. Er was bij de videotheek alleen één klein foutje gemaakt. In de hoes van 13 Going on 30 was per ongeluk de VHS-band van Thirteen van Catherine Hardwicke gestopt.

still uit Thirteen (Catherine Hardwicke, GB/US 2003)

U kunt zich de schok ongeveer voorstellen op het gezicht van zowel mijn moeder als mijn vriendinnetjes toen de eerste lijnen cocaïne al vrij vlot in beeld kwamen, gevolgd door veel bloot, sex, misdaad en prostitutie. Een dertiende verjaardag om nooit meer te vergeten én een waarbij iedereen die aanwezig was met een kakelvers trauma vertrok in plaats van een zakje snoep.

Toen ik de film later als volwassene weer zag had ik pas door hoe bijzonder het is dat zo’n uitgesproken film überhaupt gemaakt werd. Dat is in zijn geheel te danken aan de toewijding en de passie van Hardwicke. De film heeft ze in zes dagen geschreven, samen met de toen nog volstrekt onbekende hoofdrolspeelster Nikki Reed (toen tevens zelf dertien jaar oud). Het verhaal is gedeeltelijk gebaseerd op het leven van Reed. Hardwicke kreeg het aan geen studio verkocht en wilde het verhaal per se maken als Reed zelf nog de leeftijd had waar het om ging, dus heeft ze zelf een kleine som geld bij elkaar geschraapt om de film te maken en bespaard waar kon. Geen dure camera’s of acteurs, maar zelf handheld draaien en een andere onbekende actrice die we nu als Evan Rachel Wood kennen casten in de hoofdrol tegenover Nikki Reed. Alles voor het verhaal. En met succes, want direct na de première van de film werd hij tóch aangeschaft voor wereldwijde distributie en is hij met lovende recensies ontvangen.

still uit Thirteen (Catherine Hardwicke, GB/US 2003)
still uit Thirteen (Catherine Hardwicke, GB/US 2003)
still uit Thirteen (Catherine Hardwicke, GB/US 2003)
still uit Thirteen (Catherine Hardwicke, GB/US 2003)

Het zou niet de enige keer zijn dat de oorspronkelijk tot architect opgeleide Hardwicke deuren intrapte en voorop liep. In 2008 deed ze hetzelfde met de allereerste Twilight film. Tussen stapels aan slechte scripts vond Hardwicke plots die van de Twilight. Ze vond het bestaande script in eerste instantie afschuwelijk en cliché, maar kwam erachter dat het was gebaseerd op een boek. Na het boek, geschreven door Stephenie Meyer, te lezen haakte ze aan op de hopeloze romantiek van het verhaal dat vanuit vrouwelijk perspectief wordt verteld. Uniek voor die tijd. Potentieel kon het dus een film van én voor vrouwen worden. Ze besloot de verfilming te maken met als enige voorwaarde: het volledige bestaande script moest worden weggegooid en zij zou zelf een nieuwe maken.

Na veel overtuigen gebeurde dat, maar die keuze hield ook in dat veel geldschieters hun handen er vanaf trokken. Omdat vrouwen in die tijd niet als een dankbare afzetmarkt gezien werden, maar slechts als huisvrouwen die zo nu en dan eens naar een film gingen. Andere films die expliciet voor de female gaze werden gemaakt, zoals Sisterhood of the Traveling Pants, haalden vaak niet meer dan 20 tot 30 miljoen dollar op. Toch hield Hardwicke vol en bleef ze aandringen op het expliciet maken van een film voor vrouwen. Overtuigd door haar passie kreeg ze de studio's zover, maar met een mager budget van 37 miljoen dollar. Hardwicke castte vervolgens Kristen Stewart en Robert Pattinson in de hoofdrollen, waarbij het meest bizarre feit misschien wel is dat ze de studio's vervolgens ook nog eens oeverloos heeft moeten overtuigen van het feit dat Pattinson knap genoeg zou zijn voor zijn rol als sexy vampier. Dezelfde Robert Pattinson die tot op de dag van vandaag de deur niet uit kan zonder dat er groepjes gillende meisjes voor hem staan.

Uiteindelijk maakten Hardwicke’s keuzes van de eerste Twilight film een kaskraker die tot dan toe niet geëvenaard was. De film draaide ruim 393 miljoen dollar winst en maakte van zowel Stewart als Pattinson wereldwijde fenomenen waar een gekte omheen ontstond. De glitterende vampier denderde de harten van jonge vrouwen over de hele wereld in. Het was het startschot van een van de eerste en meest succesvolle Young Adult franchises ter wereld en heeft de weg vrijgebaand voor latere soortgelijke filmseries als Divergent en The Hunger Games. Hardwicke werd de eerste vrouwelijke regisseur die zo’n monsterrecord neerzette en is jarenlang daar op eenzame hoogte gebleven.

“Hardwicke's keuzes maakten van de eerste Twilight film een kaskraker die tot dan toe niet geëvenaard was.”

Annefleur Schipper

Na zo’n doorbraak is het logisch om door te varen op je succes en de vervolgfilms van de vier Twilight installaties ook te regisseren. Maar dat is niet des Hardwickes. Zij vond dat weinig origineel en besloot het stokje over te dragen, zodat zij tijd had voor nieuwe verhalen – denkende dat zij als vrouwelijke regisseur een goede indruk op Hollywood achterliet en dat na haar een andere vrouwelijke regisseur op het project gezet zou worden. Dat gebeurde niet: film na film werd er een andere mannelijke regisseur gekozen. Iets dat Hardwicke zelf omschrijft als ‘a great heartbreak’.

En hoewel je zou verwachten dat alle deuren zouden openvliegen voor een regisseur met zo’n kaskraker op haar naam bleek dat ook niet zo te zijn. Sterker nog, ze kwam bijna niet aan de bak. Al haar pitches werden afgeslagen. Ze werd als ‘ingewikkeld’ en ‘emotioneel’ bestempeld of er werd ronduit gezegd dat er liever gewerkt werd met een mannelijke regisseur. Tegen dit seksisme in de industrie verzet Hardwicke zich nog altijd: ze spreekt zich er keer op keer publiekelijk over uit, al dan niet samen met andere vrouwelijke regisseurs als Patty Jenkins en Sam Taylor-Johnson. Sindsdien heeft ze diverse films en series geregisseerd, maar is ze niet meer dichtbij het succes van Twilight gekomen.

“Hoewel je zou verwachten dat alle deuren zouden openvliegen voor een regisseur met zo’n kaskraker op haar naam bleek dat niet zo te zijn. Sterker nog, ze kwam bijna niet aan de bak.”

Annefleur Schipper

Het verhaal van haar nooit gemaakte film The Monkey Wrench Gang past eigenlijk perfect in het verhaal van Hardwicke zelf. Ook bij deze film liep ze voorop, misschien zelfs een beetje te ver. Want waar het nu bijna alledaags is om grootschalige klimaatprotesten of acties zoals de ‘klimaatplakkers’ voorbij te zien komen, was dat in het Amerika van 2005 zeker niet zo. Toch wilde Hardwicke dolgraag het verhaal van de groep cowboys en eco-terroristen die opkomen voor het milieu door grote en vervuilende bedrijven te saboteren vertalen naar het witte doek. Een zinderend verhaal, gebaseerd op het succesvolle boek van Edward Abbey.

still uit Missing Pictures (Catherine Hardwicke's The Monkey Wrench Gang)
still uit Missing Pictures (Catherine Hardwicke's The Monkey Wrench Gang)

Hardwicke had zelfs al een sterrencast klaarstaan om de hoofdrollen te vervullen. Ze bleef volhouden dat deze film er absoluut zou moeten komen, maar deze keer lukte het haar niet. Misschien omdat het te dicht zat op de aanslagen van 9/11 en Amerika nog niet klaar was voor eco-terrorisme als entertainment, misschien ook omdat de studio’s dit keer niet geloofden in een afzetmarkt voor het onderwerp waar Hardwicke zo gepassioneerd over was. Wie zal het zeggen. In ieder geval merk je bij Missing Pictures nog altijd de passie van Hardwicke over het project en zou het mij niet verbazen als ze ergens nog altijd hoopt dat een verfilming er toch nog van komt.

Hardwicke blijft deuren intrappen en zichzelf herontdekken. Ze is nog steeds niet tot één genre te beperken, maar rekt continu de grenzen op van wat mogelijk is en baant paden vrij voor anderen. Dat was al zo bij Thirteen en Twilight en dat is wat je ook voelt als je bij Missing Pictures haar verhaal over The Monkey Wrench Gang hoort. Ze kiest nooit voor de makkelijkste weg, wel voor de meest interessante. En misschien is dat wel de meest belangrijke rode draad in haar oeuvre: geen concessies doen aan waar je écht in gelooft. Of het nou gaat om een volledige film in zes dagen schrijven met een dertienjarig meisje, records breken met sexy glinsterende vampieren óf het nooit verfilmde verhaal over een groep eco-cowboys die vervuilende bedrijven willen saboteren.

Ik kan niet wachten tot het volgende dat ze doet. En tot die tijd blijf ik in ieder geval de videotheek uit mijn dorp eeuwig dankbaar voor het verwisselen van de VHS banden op mijn dertiende verjaardag.

poster Xtended: Missing Pictures

Missing Pictures

Rond de VR Missing Pictures, waarin vijf filmmakers vertellen over een nooit gemaakte film, worden in Eye films vertoond die deze regisseurs wél maakten. Catherine Hardwicke komt op 17 december een inleiding geven bij de vertoning van Thirteen (35mm).