In memoriam: Paul Spehr en Eileen Bowser

Eileen Bowser & Paul Spehr. Foto's door Eva Orbanz.

27 januari 2020

Vorige maand zijn twee zeer gerespecteerde collega’s uit de internationale filmarchiefgemeenschap ontvallen: Paul Spehr (1931-2019) en Eileen Bowser (1928-2019).

Paul Spehr

Op vrijdag 20 december 2019 is filmarchivaris en vroege film-expert Paul Spehr op 88-jarige leeftijd na een kort ziekbed overleden. Hij werkte van 1958 tot aan zijn pensioen in 1993 bij de Library of Congress, vanaf 1979 als Assistant Chief, Motion Picture, Broadcasting and Recorded Sound Division. Na zijn pensionering bleef hij onverminderd actief op het gebied van filmerfgoed en droeg bij aan de herleefde interesse in de beginjaren van de cinema. Hij schreef verschillende boeken, waaronder Civil War in Motion Pictures: A Bibliography of Films Produced in the United States since 1897 (1961), The Man Who Made Movies: W.K.L. Dickson (2008), evenals vele artikelen over vroege film-geschiedenis en filmconservering.

Spehr bekleedde diverse bestuursfuncties binnen de filmarchiefwereld en kreeg vele onderscheidingen. Zo ontving hij in 1996 de Silver Light Award van AMIA (Association of Moving Picture Archivists) als erkenning voor zijn bijdragen in het veld. Dat de archiefwereld zo’n belangrijke rol in zijn leven speelde, blijkt uit zijn huwelijk met collega Susan Dalton dat in 2000 voltrokken werd op een AMIA-conferentie in Los Angeles.

Voor Eye was Paul Spehr als kenner en onderzoeker van de Biograph en Mutoscope een belangrijk contact en kennisbron. In 2014 sprak Spehr nog op de Eye International Conference ‘Orphans 9’ en presenteerde een programma van Eye/BFI's restauraties van de 68mm-films van de Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij en de British Mutoscope and Biograph Syndicate.

Eileen Bowser

Op 24 december 2019, enkele dagen na het overlijden van Paul Spehr, kreeg de filmarchiefwereld opnieuw een verlies te verwerken met het overlijden van de 91-jarige filmarchivaris en historica Eileen Bowser. Eileen Bowser begon in 1953 bij het Museum of Modern Art (MoMA) in New York, en werkte, na verschillende andere functies, ruim twintig jaar als filmcurator. Toen ze in 1992 met deze positie stopte, bleef ze lesgeven aan New York University, onderzoek verrichten en publiceren. Ze schreef onder meer The Transformation of Cinema (1990), en samen met John Kuiper was ze samensteller van A Handbook for Film Archives. Based on the Experiences of Members of the International Federation of Film Archives (1980).

Bowser was een vooraanstaand lid van FIAF (International Federation of Film Archives) en vervulde gedurende vier decennia vele functies binnen de organisatie. Ze was tussen 1971 en 1991 lid van het Uitvoerend Comité van FIAF, Vicepresident van 1977-85, en jarenlang Hoofd van de Documentatiecommissie. Ze had een ​​sleutelrol in de organisatie van vele FIAF symposia in de jaren zeventig en tachtig, waaronder de conferentie over vroege cinema in Brighton in 1978, die een belangrijk keerpunt vormde in de samenwerking tussen archivarissen en academici, en het Slapstick Symposium in New York in 1985. Begin jaren zeventig trad ze toe tot de redactieraad van het toen net opgerichte FIAF Bulletin / Journal of Film Preservation, en op het moment van haar overlijden, vijftig jaar later, vervulde ze die functie nog altijd. Ze werd in 1993 tot FIAF erelid gekozen.

Oud-directeur van het Nederlands Filmmuseum Hoos Blotkamp en Eileen Bowser hebben in de jaren 1988-1992 veel met elkaar gecorrespondeerd, en waar mogelijk werd samengewerkt op voor Eye belangrijke thema’s als Jean Desmet, Joris Ivens en 68mm-films.

Prestigieuze Jean Mitry Award

Sinds de allereerste edities waren Spehr en Bowser trouwe bezoekers van erfgoedfilmfestivals als Il Cinema Ritrovato in Bologna en Le Giornate del Cinema Muto in Pordenone. Allebei ontvingen ze in Pordenone de prestigieuze Jean Mitry Award als blijk van waardering voor hun bijdragen aan het behoud en de waardering van stil filmerfgoed. Eileen Bowser in 1989, en Paul Spehr samen met zijn wijlen echtgenote Susan Dalton (1944-2013) in 2014.

Kennis en kleur

Spehr en Bowser waren van grote betekenis voor Eye en voor de internationale filmarchiefgemeenschap in het algemeen. Ze representeerden een generatie die de overgang vormde tussen een generatie van verzamelaars naar een generatie die filmhistorisch onderzoek verrichtte en mogelijk maakte, die conservering belangrijk vond, maar ook presentatie en het levend houden van filmgeschiedenis. De archiefwereld verliest met het overlijden van Paul Spehr en Eileen Bowser kennis en kleur.

Op 31 januari 2020 om 13:00 uur vindt een herdenkingsbijeenkomst voor Paul Spehr plaats in de Library of Congress.