A.I. Artificial Intelligence

Henry en Monica Swinton hebben een zoon, Martin, die getroffen is door een zeldzame ziekte en kunstmatig in leven wordt gehouden. Intussen functioneert de androïde David als de perfecte vervanging: hij is nauwelijks van een mens te onderscheiden en is zo geprogrammeerd dat hij zielsveel – en voor altijd - van zijn moeder Monica zal houden.

Als Martin een wonderbaarlijke genezing doormaakt, zit Davids tijd erop; hij moet terug naar het bedrijf Cybertronics, om te worden vernietigd. Monica besluit de humanoïde in een bos voor afgedankte robots achter te laten.

David wordt gered door een andere androïde, de seksrobot Gigolo Joe (Jude Law), en gaat op zoek naar zijn maker, professor Hobby (William Hurt). Die wil David, vanwege zijn excellent functioneren, in massaproductie nemen. David zal niet langer uniek zijn, een schok voor de kindrobot die er alles aan wil doen om mens te worden….

Op hol geslagen

Meer dan twintig jaar werkte Stanley Kubrick (1928-1999) aan zijn plannen voor een vertelling – oorspronkelijk Pinocchio genaamd - over de ontwikkeling van robotica en kunstmatige intelligentie. Toen hij te ziek was om verder te kunnen overhandigde hij 650 storyboardtekeningen en een script aan zijn goede vriend Steven Spielberg, met het verzoek de film te realiseren.

Artificial Intelligence: AI kwam – toeval? – uit in 2001, hetzelfde jaartal waarmee Kubrick zijn beroemde vertelling opende over de op hol geslagen ruimtecomputer HAL (2001: A Space Odyssey, 1968).

Eigen wil

Ook in Kubricks laatste film blijkt de computer over een eigen wil te beschikken; androïde David overstijgt zelfs zijn geïmplementeerde programmatuur als hij tot een vorm van zelfbewustzijn komt: de wetenschap dat dat er nog talloze Davids gefabriceerd zullen worden lijkt zijn gevoel van eigenwaarde aan te tasten.

Pessimisten zullen zeggen: het is de Kubrick-voorspelde werkelijkheid van nu, gevat in de emotioneel aangrijpende Spielberg-vertaling van toen. Vijfentwintig jaar na verschijning is Artificial Intelligence: AI nog altijd interessant als dystopische waarschuwing voor een op handen zijnde klimaatcatastrofe en de overvleugeling van de mens door een zelfgecreëerde vorm van nullen-en-enen-intelligentie.

Vertoning 35mm-kopie (Eye-collectie).

Op 15 mei geeft Dan Hassler-Forest (Universiteit Utrecht) een inleiding waarin hij reflecteert op de rol van AI in de culturele verbeelding in 2001 en sindsdien.