Les glaneurs et la glaneuse

Arenlezers worden ze wel genoemd, de sprokkelaars die na de oogst de restanten oprapen. De nouvelle vague-veteraan Agnès Varda volgt er een paar in het schitterende Les glaneurs et la glaneuse. Varda filmt los en impulsief, zonder vastomlijnd scenario en uitgestippelde route. Ze houdt van het toeval, en slaat op haar reis door Frankrijk regelmatig een zijweg in. Varda heeft haar documentaire dan ook met veel speelsheid en zelfrelativering gemaakt. Op luchtige wijze laat ze zien dat sprokkelen een wezenlijke mentale activiteit is: ze verzamelt zelf ook beelden om de vergeetachtigheid de baas te zijn. Ze is de glaneuse uit de titel.

De wijngaarden in de Bourgogne liggen bezaaid met schriele, uitgedroogde druiventrossen. In die streek is het voor buitenstaanders verboden om de gevallen trossen op te rapen; de wijnboer laat ze liever verschrompelen dan dat vreemden ermee aan de haal gaan. Ook de mensen die na een zware storm en bij eb de oesters om het eiland Noirmoutier willen oprapen, worden angstvallig buiten de paaltjes gehouden.

Varda nam het negentiende-eeuwse schilderij 'Les glaneurs' van Jean-François Millet als uitgangspunt, en zocht naar mensen die tegenwoordig nog leven van verweesde (etens)waren. Het blijkt een onderwerp met onvermoede diepgang. Varda laat weer eens zien dat elk gegeven, hoe simpel ook, kan uitgroeien tot een rijk en relevant verhaal.

De documentaire is in 2018 gerestaureerd in 2K met de steun van de CNC.