One Flew Over the Cuckoo's Nest

Randle P. McMurphy (Nicholson) laat zich ontoerekeningsvatbaar verklaren om gevangenisstraf te ontlopen. Maar hij blijkt slechter af als hij vervolgens voor onbepaalde tijd naar een psychiatrische inrichting wordt gezonden. Hij probeert met grappen en spelletjes de boel wat op te schudden en weet zelfs de 'doofstomme' Chief Broom tot spreken te verleiden. Gedwarsboomd door de dictatoriale Nurse Ratched (Louise Fletcher) zet rasprovocateur McMurphy de patiënten vervolgens aan tot opstand.

Nicholson geeft een aangrijpende vertolking van de levenslustige McMurphy - een man die zich niet wil laten breken door een systeem dat van mensen kasplantjes maakt. Als McMurphy de patiënten uit hun depressieve staat weet los te rukken, is de enige remedie die de kaste der geneesheren weet te bedenken het toedienen van elektroshocks. Wat begint als provocatie groeit uit tot een stille revolte binnen een gesloten systeem.

Hardhandig

De Tsjechische regisseur Miloš Forman (Hair, Amadeus) wilde met One Flew Over the Cuckoo's Nest - naar de roman van de Amerikaanse (beat)schrijver Ken Kesey - een film maken die meer was een anti-psychiatrisch manifest. De inrichting staat voor een samenleving waar iedereen zoet wordt gehouden en waar rebellen hardhandig buiten werking worden gesteld.

In dit totalitaire regime zijn de patiënten onmondige wezens die braaf in de rij gaan staan om de pillen in ontvangst te nemen. Opstandigen worden zelf slachtoffer van het systeem, op brute wijze in stand gehouden door de ijzingwekkende Nurse Ratched.

Boegbeeld

Forman omschreef zijn tweede grote Amerikaanse productie als een portret van het regime in zijn vaderland, communistisch Tsjecho-Slowakije. “Voor mij is het een door en door Tsjechische film, een film over de maatschappij waarin ik twintig jaar leefde.”

De film groeide tot boegbeeld van de (antiautoritaire) jaren zeventig en won de vijf grote Oscars: Beste film, -regie, -acteur (Nicholson), -actrice (Fletcher) en -scenario.

Digitale 4K-restauratie door Teatro Della Pace Films en The Academy Film Archive. Voor liefhebbers van celluloid: One Flew Over the Cuckoo's Nest wordt op 29 november eenmalig vertoond op 35mm (collectie Eye).