68mm: de Mutoscope and Biograph collectie van Eye

De films van de Mutoscope and Biograph Company zijn de oudste films in de collectie. Het gaat om ongeveer 200 films van ongeveer één minuut elk. Alleen het British Film Institute (Londen, circa 100) en Museum of Modern Art (New York, circa 35), hebben een soortgelijke kleinere collectie.

Tijdens de digitale Nationale Museumweek (2020) presenteerde Eye drie nieuw gerestaureerde 68mm-filmpjes: Bloemencorso Haarlem (1899)Na afloop der kindervoorstelling in den Circus O. Carré (1899) en de korte komedie Stealing a Dinner (1898). Ter promotie projecteerden we de beelden door het lege museumgebouw.

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier

Met financiële steun van de Europese Commissie zijn vijftig van deze unieke films uit de Eye- en BFI-collectie digitaal gerestaureerd op hoge beeldkwaliteit (8K). Dit najaar vindt in Eye de première plaats van The Brilliant Biograph: Earliest Moving Images of Europe (1897-1902), een compilatie van beelden uit de Mutoscope-collectie. Je kunt je dan laten meenemen naar het Venetië, Berlijn en Amsterdam van ruim honderdtwintig jaar geleden.

Voor nu is onderaan deze pagina een ruime selectie filmpjes te vinden van voor de restauratie. 

bijzonder materiaal

De films zijn opgenomen op nitraatfilm op een formaat dat al snel weer achterhaald was, maar dat spectaculair mooie beelden opleverde: 68mm. Dit formaat film heeft geen perforatierand, waardoor het beeld de gehele breedte van de filmstrook beslaat. Het formaat is vergelijkbaar met het tegenwoordige IMAX (8 tot 16K).

De meeste 68mm-films bevatten zeldzame opnamen van locaties in Europa; na 120 jaar zijn de beelden nog steeds de hoogste kwaliteit die je op analoge film kunt bereiken.

Mutoscope & Biograph

De collectie dankt zijn naam aan The Mutoscope and Biograph Company, maar er is nooit één bedrijf geweest met die naam. Er waren er meerdere. In Amerika richtte William Kennedy-Laurie Dickson, een voormalig medewerker van Thomas Edison, de American Mutoscope and Biograph Company op. Dickson, van origine Engelsman, wilde zijn bedrijf uitbreiden naar Europa en met dat doel filmde hij bijzondere evenmenten in verschillende landen.

fysieke conditie en restauratie

Eye is sinds de jaren tachtig in het bezit van de Mutoscope-collectie. De fysieke conditie van het (zeldzame) materiaal is uitstekend; de bijzondere eigenschappen van het 68mm-formaat maken de digitalisering ervan tot een vrij gecompliceerde klus. De films hebben geen perforatierand en kunnen daardoor niet meer geprojecteerd worden - wat sowieso niet mogelijk is vanwege de brandbaarheid van de nitraatfilms. Ook kunnen de films niet door een standaard scanner gelezen worden.

Om de 68mm-films toch te kunnen restaureren is speciale apparatuur gemaakt voor de vervaardiging van (minimaal) 8K-scans. Op basis hiervan proberen de restauratoren de oorspronkelijke eigenschappen van de film zo goed mogelijk te benaderen.

eerdere restauraties

In de jaren negentig conserveerde het Nederlands Filmmuseum door fotochemische reproductie op 35mm een selectie van Mutoscope-films (Dit kleinere filmformaat geldt nog steeds als standaard voor analoge film.) In het duplicatieproces is helaas wat beeldkwaliteit verloren gegaan. De eerdere conserveringen zijn intussen gedigitaliseerd. Je kunt ze hier bekijken:

meet the archive

Dit restauratieproject is gepresenteerd tijdens Meet the Archive, de jaarlijkse collectiedag van Eye.

playlist Mutoscope op YouTube

De films op deze pagina hebben een eigen playlist op YouTube.

Les Parisiennes
Director: unknown | Production Country: United States | Year: 1897 | Production Company:  American Mutoscope Company

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


The coronation of Queen Wilhelmina of Holland at Amsterdam
Director: William Kennedy-Laurie Dickson | Production Country: Great Britain | Year: 1898 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Syndicate (Great Britain)

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Bath Scene
Director: William Kennedy-Laurie Dickson | Production Country: Great Britain | Year: 1899 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Syndicate

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Boulevard van Scheveningen
Director: William Kennedy-Laurie Dickson | Production Country: Great Britain | Year: 1898 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Syndicate

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Hondenkarren
Director: William Kennedy-Laurie Dickson | Production Country: Great Britain, The Netherlands | Year: 1898 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij , British Mutoscope and Biograph Syndicate

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Molens van de Zaanstreek
Director: unknown | Production Country: Great Britain | Year: 1898 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Syndicate

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Aankomst der vredesconferentie te Haarlem, 4 juni 1899
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederland

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Amsterdam's vreemdelingenverkeer
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


De zieke gemeente-ambtenaar
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Dokter weet raad
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Een kinderfeest op 't eiland Marken
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Een trambestorming op zondag op den Dam
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Production Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Na afloop der kindervoorstelling in den Circus O. Carré 13 Sept. ll.
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Naar 't Tolhuis
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Production Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Prinsengracht
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Tolhuis! Kiele! Kiele!
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Watersnood in buurt YY
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Weeshuis-quaestie
Director: Emile Lauste | Production Country: The Netherlands | Year: 1899 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij , Hollandsch Tooneelgezelschap Grand Théâtre

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


De Leidsche studenten-feesten
Director: unknown | Production Country: The Netherlands | Production Year: 1900 | Production Company: Nederlandsche Biograaf- en Mutoscope Maatschappij

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Conway Castle - Panoramic View of Conway on the L. & N.W. Railway
Director: William Kennedy-Laurie Dickson | Production Country: Great Britain | Year: 1898 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Syndicate (Great Britain)

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Kerstman en fee
Director: unknown | Production Country: Great Britain | Year: 1898 [?] | Production Company:  British Mutoscope and Biograph Syndicate (Great Britain)

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Has He Hit Me?
Director: unknown | Production Country: Great Britain | Year: 1898 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Syndicate (Great Britain)

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


King John
Director: William Kennedy-Laurie Dickson, Walter P. Dando | Production Country: Great Britain | Year: 1899 | Production Company: British Mutoscope and Biograph Company

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Man Falls in Bath
Director: unknown | Production Country: United States | Year: 1898 | Production Company: American Mutoscope Company

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Why Papa Cannot Sleep
Director: unknown | Production Country: UK/United States [?] Year: 1898 | Production Company: British/American Mutoscope Company

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Charlie Wanted the Earth
Director: Frank S. Armitage | Production Country: United States | Year: 1899 | Production Company: American Mutoscope and Biograph (United States)

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Hurdle Jumping by Trained Dogs
Director: unknown | Production Country: United States | Production Year: 1899 | Production Company: American Mutoscope and Biograph

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Skating in Central Park
Director: Frank S. Armitage | Production Country: United States | Year: 1900 | Production Company: American Mutoscope and Biograph (Verenigde Staten)

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier


Edgar Allan Poe
Director: D.W. Griffith | Production Country: United States | Year: 1909 | Production Company: American Mutoscope and Biograph

Om deze video te bekijken moet je YouTube/ Vimeo cookies accepteren.
klik hier