Skip to content

Karrabing Film Collective: een lens tegen blindheid

Houd je ook zo van verhalen die onze ideeën over nergens veranderen in persoonlijke ervaringen van ergens? Dat is de kracht van the Karrabing Film Collective (KFC). Ze zijn uniek in de Australische en internationale kunstwereld door hun volstrekt eigen filmpraktijk waarmee ze het politieke verbeelden.

De werken van Karrabing Film Collective zijn vaak een fusie van film, beeldende kunst, documentaire en verhalen. Ze leggen zo verborgen relaties bloot tussen mensen, geschiedenissen en plekken. Hun trouwe compagnon Elizabeth Povinelli beschrijft het werk als “een teken dat gehoor afdwingt”.

De beeldtaal waarmee ze afdwingen om te worden gehoord, gezien en gevoeld, laat in eerste instantie misschien een eenvoudige en intuïtieve indruk achter. Maar hun geïmproviseerde, expliciete aanpak komt voort uit de oorspronkelijke Australische cultuur. Wanneer het juist begrepen wordt, levert het werk waardevolle, dekoloniserende inzichten op.

Het wonderlijke van de KFC-films is de omgekeerde psychologie van film: in plaats van dat zij de kijker het verhaal van hun eigen gemeenschap in trekken, breiden zij het lokale juist uit, tot het de wereld omvat en van iedereen is. De impact van mijnbouw, bureaucratisch racisme, klimaatverandering, zeevervuiling, massaconsumptie en het alsmaar doorklinkende koloniale geweld zijn thema’s die zij verweven in verhalen die de grenzen weggommen tussen feit en fictie, geschiedenis en mythologie. De beeldtaal van oorspronkelijke Australische kunst komt voort uit de strijd voor onafhankelijkheid, met name op het gebied van grondbezit en zelfbeschikking. Kunstenaars afkomstig uit gemeenschappen in Arnhem Land, niet ver van waar KFC gevestigd is, leidden de verandering. Wie de hoofdstad Canberra bezoekt, kan niet om het erfgoed heen. Zo is in het parlementsgebouw de Bark Petition te zien, afkomstig uit de Yirrkala gemeenschap. Het is een geschreven aanzoek van de oorspronkelijke gemeenschap aan het Huis van Afgevaardigden, om geholpen te worden bij de belastingheffing op mijnbouw die plaatsvond op het traditionele thuisland. De petitie is vormgegeven als een kunstwerk.

Hetzelfde geldt voor het document Barunga Statement (1988), ook in het parlementsgebouw te zien: een bundel van verschillende aanzoeken voor grondrechten, geschreven door traditionele grondbezitters. Het belangrijkste werk in deze traditie is misschien het Aboriginal Memorial (1988), permanent te zien in de nationale galerie van Australië. Het is een virtuele ‘rite de passage’ door de geschiedenis van Australische kunst, ook afkomstig uit de Arnhem-gemeenschap. De gigantische sculptuur bestaat uit 200 lorrkkon (versierde, holle stammen). Het is een rouwverklaring aan de 200 jaar invasie en gestolen inheemse onafhankelijkheid.

Karrabing Film Collective, The Family, 2021
Karrabing Film Collective, The Family, 2021

Alhoewel dit soort iconische kunstwerken erom vragen gezien te worden, spreekt uit het werk van KFC misschien nog wel een grotere urgentie. De ogenschijnlijk luchtige sprookjes over zombies en meerminnen veranderen de glimlach op je gezicht gemakkelijk in een meelevende frons. Dat krijgen ze voor elkaar door het gebruik van een enkele zin, of met een enkel shot waarop het prachtige landschap te zien is, bedolven onder industrieel vuilnis. Alledaagse problemen die geleend lijken uit een populaire televisieserie veranderen in een aanklacht tegen menselijke onrechtvaardigheid. Het continue uitgroeien van het lokale tot het globale is de ware kunst van KFC. Het werk dwingt een nieuw denken af over ieders verantwoordelijkheid ten opzichte van anderen.

Het werk van KFC is vertoond op veel toonaangevende Australische filmfestivals, en ook op belangrijke kunsttentoonstellingen zoals de Sydney Biennale en de Asia Pacific Triennial of Contemporary Art. Erkenning van KFC als hedendaagse kunstmakers is belangrijk omdat het de geldende ideeën over wat kunst is verbreedt. Naast hun techniek en de wijze waarop zij genres samenbrengen, is KFC een voorganger op het gebied van collaboratieve, cross-culturele kunst.

De waardering van dit soort kunst is nog altijd ondergeschikt. Een geschiedenis van uitbuiting en een gebrek aan oorspronkelijke zelfstandigheid wegen zwaar. Er worden niet vaak samenwerkingsverbanden gesloten met westerse kunstinitiatieven. KFC vormt daar een uitzondering op: zij hebben een langlopende samenwerking opgebouwd met de Amerikaanse antropologe, activiste en filmmaker Elizabeth Povinelli, evenals met meer dan dertig leden van de Belyuen-gemeenschap.

Ook hebben zij samengewerkt met verschillende filmcrews, curators, residenties en projectteams van over de hele wereld. Daarin zijn zij een belangrijke koploper. Uit hun creativiteit spreekt de oorspronkelijke verbondenheid tussen alle mensen, plekken en hun vergankelijkheid, voor altijd samen verankerd in een web van wederzijdse verantwoordelijkheid.

Dat is de boodschap die gehoord moet worden.

Povinelli heeft veel geschreven over het idee van manifestatie, dat voortkomt uit de oorspronkelijke gemeenschap. Het houdt in dat een individuele observatie een gemeenschappelijke werkelijkheid blootlegt. De complexiteit van dit idee – in zowel filosofisch, cultureel en theoretisch opzicht – is te groot voor dit stuk. Maar het is de moeite van het benoemen waard. Het helpt ons de wereld te lezen op een manier die soms ‘glocal’ genoemd wordt: lokaal en globaal tegelijkertijd.

De symboliek in de KFC-films kent vaak twee lagen. Zo zijn er meestal objecten of geluiden op de achtergrond die het verhaal compleet maken. De film Windjarrameru: The Stealing C*nt$ (2014) volgt een aantal jongemannen dat onterecht beschuldigd wordt van alcohol stelen. Ze schuilen in een giftige waterpoel, vervuild door een mijnbedrijf. Op de achtergrond is te lezen: ‘Stop vergiftiging. Stralingswaarschuwing. Gevaar, asbest, kanker en longziekte, alleen geautoriseerd personeel, ademhalingsapparatuur en beschermende kleding zijn te allen tijde vereist’. Het enorme contrast wordt blootgelegd tussen de micro-misdaad van de jongens, die bovendien de traditionele eigenaren zijn van het land, en het maatschappelijke misdrijf dat het mijnbedrijf pleegt door het milieu zo te vervuilen en de bewoners in gevaar te brengen.

Dergelijke symboliek maakt duidelijk wat elke oorspronkelijke gemeenschap begrijpt binnen hun gestolen onafhankelijkheid. Er gelden, ironisch genoeg, tegengestelde waarden op het gebied van mensen en land, als zij tot een andere cultuur behoren. Deze verschillen bepalen de wereld waarin we leven, en vormen de alledaagse werkelijkheid van zoveel mensen in het Westen. Privilege is blind kunnen zijn voor tegengestelde waarden. Het werk van KFC is een dekoloniserende lens die onze blindheid bevecht.

-

Sally Butler is Associate Professor in Art History aan de University of Queensland, Australië. Ze is ook freelance curator en schrijft over kunst, waarbij ze zich richt op interculturele benaderingen van hedendaagse kunst.