Let op: deze tentoonstelling is geweest.

Andrei Tarkovsky

The Exhibition
Tentoonstelling
14 september t/m 6 december 2019
Andrei Tarkovsky, Nostalghia (1983)

Today at Apple at Eye

28 sept - 30 nov:
Gratis creatieve sessies geïnspireerd door de technieken van Tarkovski


Video Tour: Cinematografie met de iPhone


Fotografie Tour: Spelen met licht en schaduw

meer informatie

Met beeldrijke en associatieve vertellingen als Andrej Roebljov (1966), Solaris (1971), De spiegel (1974) en, vooral, Stalker (1979), verwierf Andrej Tarkovski (1932-1986) faam als een van de belangrijkste vernieuwers van de cinematografische taal. Eye wijdt dit najaar een solotentoonstelling en een filmprogramma aan de vermaarde filmer-mysticus en zoomt in op Tarkovski’s zoektocht naar existentiële waarheid. De tentoonstelling omvat unieke documenten – brieven, foto’s en polaroids – die nooit eerder in Nederland te zien zijn geweest; in het zaalprogramma zijn alle digitaal gerestaureerde films te zien.

In het oeuvre van Andrej Tarkovski lopen dromen en herinneringen, heden en verleden door elkaar. De schilderachtige schoonheid van zijn beelden, de metafysische beschouwingen over de mensheid en ook Tarkovski’s heldere uiteenzettingen over de cinema inspireren nog altijd nieuwe generaties filmmakers en kunstenaars.

Let op: Deze tentoonstelling liep van 14 september tot en met 6 december 2019

innerlijke stem, eigen beeldtaal

Buiten het keurslijf van de sociaal-realistische Sovjetcinema om ontwikkelde Tarkovski een eigenzinnig oeuvre waarin hij het leven schetst als een spirituele zoektocht naar waarheid en zelfkennis – wat Tarkovski de ‘innerlijke stem van de mens’ noemt, die alleen gehoord kan worden in het bereik van het magische en transcendentale. De regisseur zag zijn films als ‘hiëroglyfen van absolute waarheid’, als een daad van creatieve schepping die, beter dan de analytische wetenschap, in staat was existentiële betekenis te onthullen.

Voor de in 1986 overleden regisseur was film bij uitstek het medium om dicht bij het ‘echte’ leven te geraken. Van alle kunsten stond film het dichtst bij de wetmatigheden van het menselijk denken en leven, stelde Tarkovski – en daarom  was cinema de meest waarheidsgetrouwe kunstvorm. De vorm van Tarkovski’s films werd bepaald door extreem lange shots, een langzaam bewegende camera, bijzonder gebruik van geluid en muziek en van kleur verschietende filmbeelden.

  • Solaris (1972)

  • Stalker (1979)

  • Andrej Roebljov / Andrei Rublev (1966)

opzet tentoonstelling

De tentoonstelling is gedacht vanuit het idee om zo dicht mogelijk bij Tarkovski en zijn oeuvre te komen. Daarom is ervoor gekozen om de bezoeker onder te dompelen in de beeldwereld van Tarkovski, om de beschouwer als het ware te bedwelmen door vele precies gekozen fragmenten uit Tarkovski’s films. Deze aanpak volgt de ideeën van Tarkovski over de kracht van ‘de poëzie van het beeld’ en de noodzaak van een  ‘poëtische logica’ en een ‘poëtische montage’. 

privéherinneringen

Bijzonder zijn de – nooit eerder in Nederland getoonde - Polaroids en foto’s die Tarkovski maakte in zijn privéleven en tijdens draaiperioden. Daarnaast  is niet eerder getoond materiaal uit Tarkovski’s privé-archief te zien, waaronder brieven, scenario’s en documenten. De herinneringen aan Tarkovski’s persoonlijke en beroepsmatige leven worden ter beschikking gesteld door Tarkovski’s zoon Andrej Andrejevitsj Tarkovski.

  • Het offer / The Sacrifice (1986)

  • Nostalghia (1983)

filmprogramma

In het zaalprogramma is het volledige oeuvre van Tarkovski te zien, met grotendeels nieuwe digitale restauraties waaronder De spiegel, Solaris en Tarkovski’s laatste film, Het offer (1986). Ook zijn er films te zien van makers die Tarkovski hebben geïnspireerd (zoals Sergej Paradzjanov en Robert Bresson) of van regisseurs die zich door Tarkovski hebben laten inspireren (onder meer Lars von Trier en Alex Garland). Zes van Tarkovski’s films worden door Eye in landelijke distributie gebracht en zullen in ca. 40 Nederlandse filmtheaters worden vertoond.

Voor wie zich wil verdiepen in het werk van Tarkovski is er een zesdelige lezingenserie, georganiseerd in samenwerking met Ruslanddeskundige Otto Boele (Russische studies, Universiteit Leiden).

Het tijdschrift Kunstschrift brengt een speciaal Tarkovski-nummer uit.

Een kathedraal van Andrej Tarkovski...geeft alle ruimte voor mystieke ervaringen. (***** NRC Handelsblad)

...Je zou bijna wensen dat de tentoonstelling en de films permanent te bezoeken waren. Betere overpeinzingen over onze wezenlijkste vragen zul je in cinema namelijk niet snel aantreffen. (VPRO/Cinema.nl) 

... Een zo ongefilterd mogelijke ervaring van de films en hun beelden...schat aan archiefmateriaal...de poëzie van Tarkovski effectief aan het oppervlak...Prachtige, aangenaam aardse beelden... (De Volkskrant) 

biografie Andrej Tarkovski

Andrej Arsenjevitsj Tarkovski werd op 4 april 1932 geboren in Zavraje (nabij Moskou). Zijn vader Arseni Tarkovski was een prominent dichter tijdens de Sovjet-tijd, maar werkte eerder ook als vertaler voor gedichten uit het Turkmeens, Georgisch, Armeens en Arabisch. Hij verliet het gezin in 1937, toen Andrej nog maar klein was, en meldde zich in 1941 vrijwillig bij het Russische leger. Andrej verhuisde met zijn zusje en hun moeder naar Moskou.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog ontvluchtte het gezin de stad en verbleef bij de grootmoeder van Andrej in Joerjevets. Na de oorlog keerde het gezin weer terug naar Moskou, waar Andrej in november 1947 in het ziekenhuis werd opgenomen met tuberculose; hij moest er een aantal maanden blijven. De grote en hevige gebeurtenissen uit Tarkovski’s jeugd komen terug in verschillende van zijn films.

Na een gestopte studie Arabisch en een expeditie naar Siberië, startte Tarkovski in 1954 met zijn opleiding tot filmregisseur aan de filmacademie in Moskou. In 1957 trouwde hij met Irma Rausch, een actrice die in zijn films De jeugd van Ivan (1962) en Andrej Roebljov (1966) zou spelen. In de jaren vijftig werd onder Chroesjtsjov de censuur (tijdelijk) minder strikt, wat er voor zorgde dat er literatuur, films en muziek uit Europa en de VS de Sovjet-Unie bereikten. Tarkovski kreeg daardoor de kans om films te zien van auteurs die hem in zijn latere werk sterk beïnvloedden, onder wie Akira Kurosawa, Luis Buñuel, Ingmar Bergman, Robert Bresson en Kenji Mizoguchi.

Tarkovski’s eindexamenwerk op de filmacademie in Moskou, De stoomwals en de viool (1960), bezorgde hem meteen succes en bekendheid. De film won de eerste prijs op het New Yorkse Studenten Filmfestival in 1960. Zijn eerste speelfilm De jeugd van Ivan in 1962 ging in het Westen in première op het filmfestival van Venetië en won direct de Gouden Leeuw. De Sovjetregering was er minder over te spreken, wat maakte dat de film vrijwel geen aandacht kreeg en in een kleine roulatie werd uitgebracht. En ook zijn tweede speelfilm, over het leven van de vijftiende-eeuwse iconenschilder Andrej Roebljov (1966) werd beter ontvangen in het Westen dan in eigen land. De film werd gelauwerd op het filmfestival in Cannes, maar moest een aantal keer ingekort worden om in de Sovjet-Unie uit te komen.

In 1970 trouwde Tarkovski met zijn tweede vrouw Larissa Kizilova, die productieassistent bij de film Andrej Roebljov was geweest. In hetzelfde jaar kreeg hij een zoon met haar, Andrej Andrejevitsj. Pas met zijn sterk autobiografische meesterwerk De spiegel (1974), waaraan hij sinds 1967 gewerkt had, maar die hij pas in 1973 - 1974 kon filmen, begonnen de echte problemen met de censuur. De film werd door de autoriteiten in de ‘derde categorie’ geplaatst. Dit had tot gevolg dat de film niet alleen nauwelijks uitgebracht zou worden, maar bovenal dat de maker het gevaar liep om beschuldigd te worden van het verkwisten van publiek geld.

De moeilijkheden met het Sovjetapparaat bleken een voorbode van het vertrek van Tarkovski naar Europa. Voordat hij de Sovjet-Unie definitief zou verlaten maakte Tarkovski nog de instant klassieker Stalker. In 1982 belandde hij definitief in Italië.

Met Nostalghia (1983) en Het offer (1986) maakte Tarkovski nog twee films die internationaal zeer goed ontvangen werden en verschillende prijzen wonnen. Hij overleed op 29 december 1986 in een Parijs ziekenhuis aan de gevolgen van longkanker.

 

De tentoonstelling werd mede mogelijk gemaakt door:
Fonds21

Agenda

maandag, 9 dec 2019

  • 16:45
    9 dec 2019
    film

    Andrey Tarkovsky. A Cinema Prayer

    Andrej A. Tarkovski, IT 2019

    Liefdevolle documentaire over het leven en werk van Andrej Tarkovski, geregisseerd door zijn zoon....

  • 21:30
    9 dec 2019
    film

    Stalker

    Andrej Tarkovski, SU 1979

    De mysterieuze gids Stalker leidt een wetenschapper en een schrijver door de Verboden Zone, een...

    Engelse ondertitelde vertoning

dinsdag, 10 dec 2019

woensdag, 11 dec 2019

Volledig aanbod

Van A tot Z

Let op: deze tentoonstelling is geweest.