Tom, Tom, the Piper's Son

Ken Jacobs, geboren in Brooklyn, en zijn vrouw Flo behoorden tot de avant-garde van filmmakers en -programmeurs die ruim baan wilden maken voor wat wel 'andere cinema' wordt genoemd – film die zowel de technisch-materiële kant van film wil onderzoeken als de niet-dramaturgische betekenis van filmbeelden.

Wat wàs film eigenlijk en hoe kon je de kijker meenemen in de projectie van beeldenreeksen die direct inwerkten op de ooglens, de fantasie en het onbewuste? Wat als je bijvoorbeeld de materialiteit van het celluloid tot onderwerp nam van je film? Of probeerde driedimensionale effecten te creëren op het platte projectievlak, zonder 3D-bril?

Over dit soort zaken bogen zich Ken en Flo Jacobs. Hun interesse in het oprekken van de idee wat film kon zijn, deelden ze met pioniers in de naoorlogse (New Yorkse) film-avant-garde, onder wie Jonas Mekas (met Jacobs medeoprichter van The Film-Makers' Cooperative), Bruce Conner, Stan Brakhage en Jack Smith, regisseur van het geruchtmakende Flaming Creatures (Smith was als acteur ook te zien in Jacobs Blonde Cobra en Little Stabs at Happiness, beide uit 1963).

Poëtische slow-motionmeditatie

Ken Jacobs bekendste werk is Tom, Tom, the Piper's Son (1969), een grensverleggende experiment in 'her-filmen' ('re-photography') dat later de boeken in is gegaan als boegbeeld van de structuralistische film.

Voor Tom, Tom... filmde Jacobs de projectie van een foundfootage-filmpje uit 1905, mogelijk ooit gedraaid door Billy Bitzer, de favoriete cameraman van D.W. Griffith. Jacobs manipuleerde vervolgens Bitzers opnamen – hij keerde ze om, vertraagde ze tot stilstand, trok ze uit als kauwgom – alsof hij de moleculaire structuur van het oude celluloid wilde uitdagen.

De resulterende film van 115 minuten is een spookachtige, poëtische slow-motionmeditatie in close-up over het alchemistische proces van film maken. De vorm is bijzonder: eerst toont Jacobs het originele filmpje, dan de 100-minuten durende manipulatie en dan weer het originele filmpje, dat nu wordt bekeken in de getransformeerde ervaring van de toeschouwer.

Inleiding van Julian Ross (Hoofd Programmering, Eye)