Two Prosecutors

1937, twintig jaar na de Oktoberrevolutie van Lenin c.s.: in een gevangenis vierhonderd kilometer voorbij Moskou, verbrandt een oude man alle brieven die zijn medegevangenen naar buiten trachtten te sturen.

Eén brief, in bloed geschreven, bereikt de jonge officier van justitie Kornjev. Wat is er waar van de in de brief geuite beschuldiging dat Stalins gheheime dienst NKVD bezig is alle bolsjewieken van het eerste uur weg te ruimen? De nog onervaren Kornjev gaat op onderzoek uit.

Eindeloze gangen

Wat volgt is een beklemmende reis door de machinerie van stalinistische terreur: bureaucratie, manipulatie, het met voeten treden van de wet, intimidatie en ontmenselijking zijn een paar van de technieken die het staatapparaat hanteert. Kornjev raakt verloren in eindeloze gangen waar zware deuren open en dicht gaan, niemand iets schijnt te weten en rechten van gevangenen niet meer zijn dan een dode letter op papier.

Zere plek

Met Two Prosecutors – volgend op Donbass (2018), State Funeral (2019) en The Invasion (2024) – legt film- en documentairemaker Sergej Loznitsa (1964) opnieuw de vinger op de zere plek. De beloften van socialistische rechtvaardigheid uit de Sovjettijd zijn nooit ingelost, en ook het hedendaagse Rusland is niets anders dan een totalitaire staat die geweld en terreur uitoefent op zijn burgers.

Voor Two Prosecutors nam Loznitsa een novelle van schrijver Georgi Demidov, een van de slachtoffers van Stalins zuiveringsacties in de jaren dertig, als uitgangspunt. Voor de hoofdrollen tekenden de Oekraïens-Russische acteur Oleksandr Koeznetsov en de Rus Aleksandr Filippenko – beide mannen verlieten Rusland uit protest tegen de Russische inval in Oekraïne, 24 februari 2022.