Abortus, van breinaald tot politiek steekspel

Van Hillie Molenaar is recent Abortus doe je niet zomaar (1975) en Abortus: van breinaald tot politiek steekspel (1978) gedigitaliseerd. Deze 16mm-films uit de collectie van Eye, die destijds tot op het randje van slijtage werden vertoond in het Vrije Circuit, zijn lang niet openbaar te zien geweest. Dankzij digitalisering zijn ze nu opnieuw toegankelijk – en blijken pijnlijk actueel in een tijd waarin reproductieve rechten wereldwijd onder druk staan.

Het programma komt tot stand in samenwerking met Dolle Mina, een feministische beweging die sinds januari 2025 weer actief is. Veel van de onderwerpen waar de Dolle Mina’s in de jaren zeventig voor streden, zijn nog steeds akelig actueel. Met een combinatie van activistische urgentie en ludieke acties brengen zij feministische thema’s opnieuw de publieke ruimte in.

De voorstelling opent met een spoken word performance van Rachel Rumai (schrijver, dichter, spoken word artist), gevolgd door een intro van Gerdien Smit (onderzoeker bij Eye), en een inleiding van Fabienne Boekel (regisseur) over de geschiedenis van de Dolle Mina’s en de abortusstrijd. Daarna volgt de vertoning van Abortus: van breinaald tot politiek steekspel. Tot slot gaat Sunny Bergman (documentairemaker en activist) in gesprek met Hillie Molenaar over de actuele relevantie van haar werk.

Over de film

Abortus: van breinaald tot politiek steekspel (1978) volgt de strijd voor de legalisering van abortus in Nederland, in een periode van politieke spanningen en groeiend maatschappelijk verzet. Regisseur Hillie Molenaar en cameravrouw Heleen de Wit – allebei actief in de vrouwenbeweging – brengen deze strijd in beeld met interviews, archiefmateriaal en verslaggeving uit de jaren zeventig.

De film opent met protesten na het sneuvelen van een wetsvoorstel in de Eerste Kamer en laat zien hoe activisten, artsen en politici strijden voor veilige en toegankelijke abortuszorg. De slotbeelden tonen de massale Abortusmanifestatie van 1978, waar de eisen van actiegroep Wij Vrouwen Eisen krachtig worden herhaald: abortus uit het strafrecht, in het ziekenfonds, de vrouw beslist. Het eerste lid van die eis wacht nog altijd op vervulling.

Over Hillie Molenaar

Hillie Molenaar (1945) is documentairemaker, voormalig PvdA-Kamerlid en Dolle Mina van het eerste uur. Vanaf de jaren zeventig maakte zij sociaal en politiek geëngageerde films, vaak met een feministische insteek. Ze regisseerde en produceerde onder andere Abortus doe je niet zomaar (1975), Abortus: van breinaald tot politiek steekspel (1978), Dochters van de Nijl (1982), Cannot Run Away (1988), Isingiro Hospital (1993) en Crossroads (1997). Voor haar werk ontving ze meerdere prijzen, waaronder een Gouden Kalf. Van 2000 tot 2002 was ze lid van de Tweede Kamer, waar ze zich inzette voor media, film en ontwikkelingssamenwerking.

Over Dolle Mina

De Dolle Mina’s zijn terug. Sinds januari 2025 is de feministische beweging opnieuw actief. Mina’s van het eerste uur, zoals Dunya Verwey en Claudette van Trikt, hebben samen met een nieuwe generatie feministen – onder wie Sia Hermanides, Laura Iqbal en Loes Faber – het initiatief genomen om feministische strijdpunten opnieuw op de agenda te zetten. Met een combinatie van activistische urgentie en ludieke acties brengen zij feministische thema’s opnieuw de publieke ruimte in. Want: vrouwen willen vóóruit, niet terug!

Wil jij ook in actie komen voor vrouwenrechten? Meld je dan nu aan. Informatie is te vinden op dollemina.org, en via LinkedIn en Instagram: @dollemina2025.

Over Sunny Bergman

Sunny Bergman is documentairemaker, schrijver en activist. Ze maakt persoonlijke en maatschappelijk geëngageerde films over thema’s zoals racisme, gender en seksualiteit. Bekende titels zijn Beperkt houdbaar (2007), Sletvrees (2013) en Blauwe ballen en andere verkrachtingsmythes (2025), waarin ze kritisch onderzoekt hoe onze samenleving met seksueel geweld omgaat.

Over Fabienne Boekel

Fabienne Boekel is regisseur en sinds 2025 actief bij Dolle Mina, om zich in te zetten voor een betere toekomst voor alle meisjes en vrouwen. Vanuit haar persoonlijke band als trotse schoondochter van Hillie Molenaar is zij nauw betrokken bij de samenstelling van dit programma. Ze werkte als danser, choreograaf en regisseur, maakte de documentaire De Boys van de Barbara (2023) in samenwerking met Shortcutz, en werkt momenteel aan de korte dansfilm Squeegee.

Over Rachel Rumai Diaz

Rachel Rumai Diaz is schrijver, dichter, spoken word-artiest en programmamaker. Ze is oprichter van Zus en Zo, een platform voor intersectioneel feministische literatuur en verhalen. In haar werk staat de verkenning van erfgoed, identiteit, intersectioneel feminisme en transculturele kunst centraal.

Over Gerdien Smit

Gerdien Smit is onderzoeker en beleidsadviseur bij Eye Filmmuseum, waar ze zich onder meer richt op de geschiedenis van feministische film en de zichtbaarheid van vrouwelijke makers uit de Eye-collectie. De afgelopen jaren deed ze onderzoek naar Feministisch Filmkollektief Cinemien en ze was co-curator van het bijbehorende filmprogramma in Eye en op de Eye Film Player.