Blazing Saddles

Een Jiddisch sprekende Native American, een zwarte sheriff in een door en door wit racistisch westernstadje, bordeelhoudster Lily von Schtüpp als parodie op Marlene Dietrichs optreden in de western Destry Rides Again: Mel Brooks schuwde geen middel om de kijker wakker te schudden.

Dat hij daarbij het verwijt van platte wansmaak kreeg, deerde de van oorsprong stand-up comedian in het geheel niet (“My comedy rises below vulgarity.”) Net zomin trok hij zich iets aan van de kritiek dat Blazing Saddles dramaturgische wetten met voeten trad; waarom zou je in een film niet de magische vierde wand mogen doorbreken? En wie bekommert zich om een keurig afgehecht verhaaltje van A naar B?

Opschudding

In Blazing Saddles wil een landeigenaar een spoorweg dwars door Ridge Rock laten lopen. Om de bewoners weg te jagen huurt hij een zwarte man in als sheriff (Cleavon Little) – van schrik zullen de dorpelingen hun biezen pakken. De sheriff echter weet iedereen in te pakken, krijgt een alcoholist als deputy (Gene Wilder) en uiteindelijk keert iedereen zich tegen de landeigenaar en de gouverneur Lepetomane (Mel Brooks).

Tegen die tijd zijn talloze slapstickscènes, flauwe woordgrappen, oneliners en parodieën op de western de revue gepasseerd, met inbegrip van een stroom aan racistische teksten waarin het N-woord valt. Het laatste zorgde voor opschudding, ook in het jaar dat de film werd uitgebracht. Kon dit wel? Aan wiens kant stond de regisseur?

Blazing Saddles draaide alles om en hield in z’n groteske overdrijving Amerika een spiegel voor: als een land gebouwd op racistische vooroordelen, geweld en meedogenloos winstbejag. Zwarte coscenarist Richard Pryor, de oervader van de stand-up, had later wel spijt van het vele gebruik van het N-woord, liet hij weten in 1980.

Vertoning op 4K.

Mel Brooks honderd

Op 28 juni wordt Mel Brooks (1926, Brooklyn, New York) hopelijk 100 jaar. Eye wil dat vieren met een retrospectiefje van een aantal van zijn bekendste films. Behalve Blazing Saddles staan ook Spaceballs (1987), Young Frankenstein (1974) en To Be or Not to Be (1983) op het programma.