To Be or Not to Be

Warschau, 1939. Frederick en Anna Bronski (Brooks en Bancroft, voor het eerst samen in dezelfde film) leiden een eigenzinnige theatergroep die de felle anti-Hitler-satire ‘Naughty Nazis’ op de planken brengt.

Wanneer de nazi’s Polen bezetten willen de Bronski’s vluchten naar Engeland, ondertussen raken ze betrokken bij het verzet. Poolse officieren maken femme fatale Anna Bronski het hof, en al gauw nemen de verzetsactiviteiten hun onnavolgbare loop…

Vierde wand doorbreken

Johnsons regie volgt de verhaallijn van Ernst Lubitsch’ origineel uit 1942 tamelijk getrouw, met behoud van dubbele bodems, razendsnelle dialogen en het alles en iedereen op de hak nemen, in de beste Mel Brooks-traditie, inclusief het doorbreken van de vierde wand, waarbij het publiek direct wordt aangesproken (“Ladies and Gentlemen: In the interest of clarity and sanity, the rest of this movie will not be in Polish”).

De chemie tussen het echtpaar Brooks-Bancroft is de brandstof waar deze anti-Hitler-komedie op draait; opvallend is de aandacht voor het lot van de gay community onder de nazi’s – homoseksuelen werden, net als joodse burgers en leden van de Roma, vervolgd en naar de concentratiekampen gebracht. In Lubitsch’ film uit 1942 was deze verwijzing nog niet mogelijk.

Vertoning 35mm-kopie (Eye Collectie).

Mel Brooks honderd

Op 28 juni wordt Mel Brooks (1926, Brooklyn, New York) hopelijk 100 jaar. Eye wil dat vieren met een retrospectiefje van een aantal van zijn bekendste films. Naast To Be or not To Be staan ook Young Frankenstein (1974), Blazing Saddles (1974) en Spaceballs (1987) op het programma.