Dersu Uzala

Begin vorige eeuw onderneemt een Russische wetenschapper een expeditie naar een gebied in Siberië dat nog niet in kaart is gebracht. De inheemse jager Dersu Uzala sluit zich bij de groep aan en maakt zich al snel onmisbaar door zijn kennis van de natuur. Hij weet zelfs het leven van de geleerde, kapitein Arsenev, te redden, waarna ze hechte vrienden worden.

Als Arsenev een aantal jaren later voor hernieuwd onderzoek terugkeert naar de taiga sluit Dersu zich weer aan. Maar het leven is voortgegaan, Dersu is niet meer de onfeilbare jager van weleer: zijn ogen zijn niet meer goed. Arsenev probeert op zijn beurt Dersu te helpen, maar geeft hem een fataal cadeau.

Wilde natuur, crisis

Dersu Uzala – gebaseerd op de memoires van de Russische ontdekkingsreiziger Vladimir Arsenjev – is een indringend portret van een onverwachte vriendschap tussen een wetenschapper en een inheems stamlid. Beide mannen beschikken over een eigen soort, wederzijds gerespecteerde kennis. Tegelijkertijd laat Kurosawa zien hoe de wilde natuur en de oprukkende beschaving elkaars tegengestelde zijn.

Met Dersu Uzala bevrijdde Kurosawa zich uit een diepe crisis; pogingen om in Hollywood voet aan de grond te krijgen waren mislukt, zijn laatste film Dodes’kaden (1970) was een commerciële flop gebleken – de bijna 65-jarige regisseur ondernam zelfs een poging tot zelfdoding.

Passie

Dersu Uzala leek ogenschijnlijk een buitenbeentje in het oeuvre van Kurosawa. Toch sloot de film aan op een passie van de regisseur: zijn liefde voor de grote Russische romanciers: Dostojevski, Tolstoj en Gogol. Van Dostojevski had Kurosawa in 1951 de klassieker ‘De idioot’ verfilmd.

De goede ontvangst van Dersu Uzala – in de Sovjet-Unie werden 20 miljoen tickets verkocht – en de toekenning van een Oscar (Beste niet-Engelstalige productie) hielpen Kurosawa zijn carrière te hervatten. Nog vijf films zouden volgen, waaronder grote producties als Kagemusha (1980) en Ran (1985).

Vertoning op 35mm (Eye-collectie).