Mikey and Nicky

Philadelphia, jaren zeventig. Het decor van de grote, vervuilde, grimmige stad. Hierdoorheen beweegt zich Nicky, op de vlucht, angstig, paniekerig, zweterig en ziek.

Nicky stal duizend dollar uit de kas van een kleine maffiabaas, en vreest nu te worden omgelegd. Hij verschuilt zich in een motel, belt Mikey, zijn jeugdvriend en gabber; Mikey moet Nicky uit de penarie halen. De twee zwerven door nachtelijke hotellounges, clubs, kroegen en bioscopen in de hoop Nicky’s huurmoordenaar af te schudden. Maar is Mikey betrouwbaar?

Wat volgt is een intens portret van een mannenvriendschap onder hoogspanning, waarbij grappen, emoties en explosief geweld elkaar afwisselen, met vrouwvijandig gedrag als constante.

Echte mensen

Elaine Mays derde lange speelfilm paste uitstekend in de sfeer van Nieuw Hollywood, dat een onopgesmukte blik op het gedesillusioneerde Amerika van de late jaren zestig/begin jaren zeventig bood. Verdwenen waren de happy end-liefdesverhaaltjes, de dure spektakel- en avonturenproducties of burgerlijke komedies.

In plaats daarvan kwamen films die echte mensen toonden in realistische situaties, verwikkeld in moeizame onderlinge verhoudingen. In Mikey and Nicky wist May dat gruizig realisme als geen ander te treffen; de kijker wordt meegevoerd door de straten van Philadelphia en belandt in de emotionele rollercoaster van Cassavetes’ en Peter Falks acteren.

De opname- en montageperiode verliep niet zonder kleerscheuren. Financier Paramount verlangde vergaande wijzigingen, May weigerde, met talloze rechtszaken tot gevolg, de film verdween vrijwel ongemerkt uit de bioscoop.

Mikey and Nicky is nu bijgezet in de Amerikaanse filmgeschiedenis als opzienbarend, ruig portret van een mannenvriendschap, geschreven en gemaakt door een vrouwelijke regisseur.

Over de regisseur

Met haar ongepolijste, geïmproviseerde sketches bracht Elaine May in de jaren vijftig met Mike Nichols, de toekomstige regisseur van The Graduate (1967), een revolutie teweeg in de stand-upcomedy. Ze zette haar talenten vervolgens in voor het schrijven en regisseren van films, zoals A New Leaf (1971), The Heartbreak Kid (1972) en Mikey and Nicky (1976). Haar scriptbewerkingen redden Warren Beatty's Reds (1981) en Sydney Pollacks Tootsie (1982), werk waar ze overigens geen credit voor kreeg. Haar scenario's voor Heaven Can Wait (1978) en Primary Colors (1998) leverden haar Oscarnominaties op.

De opmerkelijke carrière van Elaine May (1932) als regisseur, scenarioschrijver, stand-up comedian en provocerende maatschappijsatiricus strekte zich uit over zeven decennia, maar wordt nog steeds schromelijk ondergewaardeerd. In haar oeuvre stelde ze met veel sardonisch plezier de mannelijke ijdelheid aan de kaak en prikte ze de opgeblazen ego's van miljonairs en politici door. De flop Ishtar (1987) betekende het einde van haar regiecarrière, terwijl die film inmiddels is herwaardeerd als verrassend originele, vooruitziende allegorie over stuntelende Amerikanen in het Midden-Oosten.